تحسین 2

«تحسین و توجه»، «پاداش و امتیاز» و «تحسین اشاره‌کننده» جزو مقوله روش‌های مثبت تربیتی هستند که برای افزایش رفتارهای مطلوب کودکان به کار می‌روند.
در این روش‌ها والدین باید به رفتارهای مناسب و مطلوبی که کودک از خود نشان می‌دهد، توجه داشته باشند؛ یعنی توجه‎شان فقط و فقط معطوف رفتارهایی باشد که مایلند اتفاق بیفتد. زمانی که والدین از این روش‌های مثبت استفاده می‌کنند کودکان نیز شروع به انجام رفتارهای مطلوب می‌نمایند و به همین جهت والدین راه‌های مناسب و رضایت‌بخش‌تری برای کنترل پیدا می‌کنند.
در ادامه به بررسی نقش «تحسین و توجه» پرداخته می‌شود.

توجه والدین تأثیرات زیادی بر رفتار کودک‎شان دارد. تحسین و توجه شامل جملات و اظهارات مثبت، لمس فیزیکی و مهربانی در مقابل رفتار مطلوب کودک است.
تحسین و توجه به کودک رفتار مطلوب را یاد می‌دهد، در حالی‎که تنبیه فقط به کودک یاد می‌دهد که چه نباید بکند اما یاد نمی‌دهد که چه باید بکند.
تحسین و توجه به کودک کمک می‌کند تا نسبت به خود احساس خوبی داشته باشد. همچنین به ایجاد یک ارتباط خانوادگی هماهنگ و شکل‌گیری رفتارهای مطلوب جدید کمک می‌نماید.

نکاتی که در «تحسین و توجه» باید رعایت شود، عبارتند از:
  • تحسین و توجه را فقط در حین رفتار مطلوب یا بلافاصله بعد از انجام آن به‎کار ببرید.

زمانی والدین می‌توانند تأثیر این مهارت را به حداکثر برسانند که در زمان صحیحی آن را به‎کار ببرند یعنی دقیقاً زمانی که کودک به‎طور مطلوبی رفتار می‌کند.

  • زمانی که کودک رفتار نامطلوبی را انجام می‌دهد، از توجه به آن خودداری نمایید.

حتی خیره نگاه‎کردن، آه‎کشیدن یا صداهایی چون نچ‌نچ کردن می‌تواند به منزله توجه باشد و رفتاری را که والدین سعی در توقف آن دارند، افزایش دهد.

  • تحسین خود را توصیف و تشریح نمایید.

والدین باید دقیقاً توضیح دهند که برای چه رفتاری کودک را تحسین می‌کنند تا او دقیقاً یاد بگیرد که برای چه تحسین شده است. همچنین باید از جملات مثبت و تشویق‌آمیز در تحسین استفاده شود.

  • می‌توانید از تحسین برای تشویق کودکان به یادگیری مهارت‌های جدید و کمک به اعتماد به نفس‌شان  استفاده کنید.

نکته مهم آن است که باید کودکان را هم برای امور عادی و روزمره و هم به خاطر انجام کارهای واقعاً خوب تحسین کرد. تحسین کردن هزینه زیادی ندارد اما می‌تواند اثر چشم‌گیری بر رفتار کودک داشته باشد. 

  • وقتی سعی می‌کنید بچه‎ها را تحسین کنید، به‎راحتی ممکن است اشتباه کنید.

یکی از شایع‌ترین اشتباهات، تحسین‎کردن از یک طرف و بی‌اثر کردن آن با ایراد گرفتن از طرف دیگر است. مثلاً مادر می‌گوید: «آفرین! امروز خیلی پسر خوبی بودی، هم تکالیفت را به موقع انجام دادی و هم به من کمک کردی. چه فایده! حیف که همیشه این‎طور رفتار نمی‌کنی.»
این مادر در تحسین فرزندش شروع خوبی دارد اما با سرزنش کودک در انتها، اوضاع را خراب می‌کند.

تحسین 1
  • رفتارهای کوچک را تحسین کنید.

بسیاری از والدین رفتارهایی را که انتظار انجامش را دارند از قبیل سلام‎کردن، شستن دست و صورت قبل از خوردن غذا و غیره را نادیده می‌گیرند ولی باید درنظر داشت که این‌ها هم رفتارهای مطلوبی هستند و هر رفتار مطلوب هرچند کوچک باشد، باید تحسین شود.

  • در تحسین کردن صادقانه عمل کنید.

بعضی از والدین شکایت دارند از این‌که نمی‌توانند صادقانه کودکان خود را تحسین نمایند چون هیچ‎وقت آن‎ها رفتار خوبی از خود نشان نمی‌دهند. مشاهده دقیق، آن‎ها را متوجه می‌سازد که کودکان رفتارهای خوب زیادی در طول روز انجام می‌دهند که مستلزم تحسین و تشویق است. بعضی والدین نیز ممکن است حتی با مشاهده رفتارهای خوب کودک نتوانند صادقانه تحسین نمایند. بنابراین باید این مهارت را تمرین کرده و حتی بتوانند تن صدای خود را خالصانه و صادقانه نمایند.
والدین باید از جملاتی چون «بالاخره تکلیفت را بدون غرغر من به پایان رساندی، من که باور نمی‌کنم» و جملات مشابه اجتناب نمایند چرا که این جملات بیشتر انتقادی است تا تشویق‌آمیز.

  • نوع تحسین و توجه متناسب با علاقه و سلیقه کودک باشد.

بعضی از والدین دقیقاً می‌دانند که کودک‎شان چه نوع تحسینی را ترجیح می‌دهد. بعضی کودکان بغل‎کردن را دوست دارند، بعضی بوسه را، بعضی دوست ندارند در جمع تحسین شوند، بعضی‌ها نیز جملات ساده و کوتاه را به جمله اغراق‌آمیز ترجیح می‌دهند. این ترجیحات فردی هستند و والدین مؤثر، کسانی هستند که از تحسینی که کودک بیشتر ترجیح می‌دهد، مطلع بوده و از آن‎ها استفاده کنند.

  • استفاده بیش از حد از یک نوع تحسین، اثر آن را از بین می‌برد.

زمانی که کودکان بارها و بارها «آفرین بر دختر خوب» را می‌شنوند، نسبت به آن بی‌تفاوت گشته و آن را نادیده می‌گیرند. والدین می‌توانند جهت متنوع ساختن این مهارت، از تنوع ترکیب اجزای آن استفاده نمایند. مثلاً گاهی اوقات می‌توانند جملات تشویقی را با بوسه همراه کنند و گاهی با بغل‎کردن و نوازش.

منابع: «اصول کاربردی مدیریت رفتار والدین؛ کودکان بیش‎فعال» نوشته اعظم فاضلی، انتشارات مدرسه، چاپ اول، 1395 .

منتشر کننده: الو مامان

تاریخ انتشار: 21 شهریور 1396
تعداد بازدید: 46041 بار