null

ترس از تاریکی از حدود 2 سالگی آغاز می‎شود و تا 10 یا 12 سالگی نیز ادامه می‎یابد. برای پرهیز از مشکل عدم استقلال کودکان در خواب، مکان خواب را باید پیش از مفهوم یافتن تاریکی برای آن‎ها، جدا ساخت. در مورد کودکانی که قصد جداکردن آن‎ها را دارید، راهکارهای زیر پیشنهاد می‎گردد:

  • اتاق او را با تصاویر دلخواه، عکس خانوادگی، آذین‎بندی و امکاناتی چون تخت و کمد، جذاب‎تر کنید.
  • با اجرای برنامه‎ای شبانگاهی، خوابیدن را برایش خوشایند کنید.
  • اجازه دهید تفنگ یا خرس پشمالو و یا اسباب‎بازی مورد علاقه‎اش را با خود به بستر ببرد.
  • پس از قرار گرفتن در بستر، پیشانی و سرش را نوازش کنید و برایش قصه‎های خوب و آرامش‎بخش بگویید. برخی کودکان با صداهایی موزون چون صدای تیک‎تیک ساعت یا آهنگی ملایم، آرامش می‎یابند.

این کارها باعث می‎شود تا مرحله بین بیداری تا خوابیدن را راحت‎تر بگذراند.

برنامه شبانگاهی

سؤال: فرزند 5 ساله‎ام شب‎ها به سختی می‎خوابد. علت آن چیست و چگونه می‎توان این مشکل را حل کرد؟

یکی از علل اصلی نخوابیدن کودک در شب، زیاده‎روی در خواب روز است؛ پس برای خواب روز او برنامه‎ریزی کنید.
علل دیگری چون ترس از تاریکی یا ترس از تنهایی نیز می‎تواند او را در خوابیدن به موقع دچار مشکل کند و به‎دلیل ترس، می‎کوشد به بهانه‎های گوناگون، دیرتر به اتاق خود و بستر رود. برای مواجهه با این مشکل، به مسائل زیر توجه کنید:

  • زمان خواب شب را تعیین کنید؛ البته انعطاف‎پذیر باشید و در موارد استثنایی (بازگشت پدر از مسافرت یا محل کار، آمدن یکی از نزدیکان مورد علاقه کودک مانند عمو، دایی و ...) اجازه دهید کمی بیشتر بیدار بماند.
  • ترتیب برنامه‎ای شبانگاهی (دادن خوراکی قبل از مسواک، مسواک، بوسیدن اعضای خانواده و گفتن شب به خیر به آن‎ها، همراهی کودک به اتاق خواب، نوازش، گفتن قصه، خواندن ترانه و بردن اسباب‎بازی مورد علاقه‎اش به بستر)، خواب را برای کودک راحت‎تر می‎کند.

از طولانی‎کردن و تکرار برنامه شبانگاهی بپرهیزید. می‎توانید در مدت حدود 15 دقیقه، برنامه را اجرا کنید. برای پرهیز از طولانی‎شدن یا تکرار برنامه، ساعتی شماته‎دار (جیرجیرکی) را برای 15 دقیقه کوک کنید و به فرزندتان بگویید که با بلندشدن صدای ساعت، برنامه شبانگاهی پایان می‎پذیرد.

هرگز از خواسته‎های کودک برای تکرار قصه یا ترانه و ... پیروی نکنید؛ چون ممکن است این سناریو تا ساعت‎ها ادامه یابد.

در صورت خروج از بستر و حضور در اتاق شما، کودک را به اتاقش برگردانید و با قاطعیت از او بخواهید که بخوابد. در صورت گریه، به گریه‎هایش توجه نکنید، مگر این‎که مطمئن شوید مشکلی دارد.
در صورت استمرار گریه کودک تا 15 الی 20 دقیقه، به اتاق او بروید و دوباره با قاطعیت و لحنی محکم از او بخواهید که بخوابد و اتاقش را ترک کنید.

سؤال: وقتی دختر 5 ساله‎ام را به اتاقش می‎برم و او را می‎خوابانم، به بهانه‎های گوناگون از بسترش بیرون می‎آید. با این مشکل چگونه باید برخورد کنم؟

این رفتار او عللی دارد:

  • بی‎برنامگی در خواب: احتمالاً خواب روزانه او طولانی می‎شود و شب، خوابش نمی‎برد و به بهانه‎های گوناگون (آب‎خوردن، دستشویی، سؤال از این‎که چه زمانی به خانه مادربزرگ می‎روید، قطار چگونه روی ریل حرکت می‎کند، چند وقت دیگر به مدرسه می‎رود و ...) از بستر خود بیرون می‎آید؛ پس، خواب روزانه‎اش را تنظیم کنید. توجه داشته باشید که نخوابیدن در روز (بعد از ظهر) هیچ‎گونه لطمه روحی و جسمی به او وارد نمی‎کند.
  • نگرانی: ممکن است کودک شما از چیزی نگران باشد. آیا هنگام خواب او، شما و همسرتان با هم درگیری و بگو‎مگو دارید؟ آیا در آن لحظه با خواهر یا برادر کوچکش بازی می‎کنید؟ آیا صدای تلویزیون در حالی‎که فیلمی جذاب را نشان می‎دهد، بلند است؟ این‎گونه امور، آسودگی خاطر او را از بین می‎برد؛ در نتیجه، خوابش را دچار مشکل می‎کند؛ پس‎زمینه‎ها را از بین ببرید.
  • خلاء عاطفی: اگر با فرزند خود به اندازه کافی بازی نکرده و او را در حد نیاز در آغوش نگرفته باشید، خوابش نمی‎برد.
  • ترس: هرگونه ترس (ترس از تاریکی، ترس از جدایی، ترس از بیدار نشدن به موقع و ...) باعث می‎شود خوابش نبرد و با خروج پیاپی از بستر، مشکل ایجاد کند. وقتی کنار بستر او قرار دارید، او را ترغیب کنید تا از ترسش بگوید. گفت‎وگو با شما درباره ترس‎هایش او را تخلیه می‎کند.

راهکارهای پیشنهادی

  • زمان خواب شب کودک را تعیین کنید؛ البته گاهی (بازگشت پدر از مسافرت، آمدن دایی به منزل و ...) انعطاف داشته باشید. ملاک، تاریک‎شدن هوا نباشد چون با تغییر فصول، تغییر می‎کند.
  • با همسر خود درباره زمان خواب فرزندتان به توافق برسید. دوگانگی رأی شما، او را در خوابیدن به موقع متزلزل می‎کند.
  • زمان خواب او را 15 دقیقه قبل به او گوشزد کنید. کودکان برای انتقال از فعالیتی به فعالیت دیگر، به مرحله گذار نیاز دارند.
  • قبل از خواب کودک، برنامه شبانگاهی را اجرا کنید.
  • توجه داشته باشید که برخی کودکان، برای خوابیدن به زمان بیشتری نیاز دارند؛ بنابراین، اجازه دهید در بسترش هم کمی بازی کند.
  • ماساژ پشت سر، به‎ویژه قسمت فرورفتگی آن، او را آرام و خواب‎آلوده می‎کند.
  • اگر به بیرون آمدن از بستر عادت کرده است، از ابزار تشویق استفاده کنید و به ازای 5 دقیقه ماندن در بستر، به او جایزه بدهید و زمان آن را به‎تدریج بیشتر کنید.
  • او را با کارت‎های خروج از بستر محدود کنید. به او 2 عدد کارت بدهید و بگویید هرگاه از بستر خود خارج شد، باید یکی از کارت‎ها را به شما بدهد و اگر از 2 بار بیشتر شد، شب بعد، کارتی به او نخواهید داد.
  • وقتی پس از اجرای برنامه شبانگاهی از اتاق خوابش خارج می‎شوید، برای اطمینان از خوابیدن او، به اتاقش برنگردید. دیدن شما، او را به خروج از بستر وسوسه می‎کند.

سؤال: دختر 6 ساله‎ام نیمه‎شب‎ها از ترس به اتاق ما پناه می‎برد. آیا اشکالی دارد او را پناه دهم؟

زمینه‎های ترس او را از بین ببرید تا به اتاق شما پناه نبرد:

  • زمینه مشاهده فیلم‎های ترسناک یا عاطفی را از بین ببرید.
  • از گفتن قصه‎های ترسناک (جنگ و جدال حیوانات، پریان و ...) بپرهیزید.
  • پرده‎های اتاق او را بکشید تا سایه درختان و امثال آن بر روی دیوار اتاقش نیفتد.
  • پیش از خواب، به‎طور غیرمستقیم و به بهانه‎ای، مکان‎های مبهم اتاق خواب او مثل کمد دیواری، پشت چوب‎لباسی و ... را بررسی کنید؛ به‎گونه‎ای که او مشاهده کند و مطمئن شود موجود ترسناکی در آن‎ها وجود ندارد.
  • توجه داشته باشید که در مسیر نور چراغ خواب، وسیله‎ای قرار نداشته باشد تا روی دیوار سایه بیندازد. کودکان در این سن، جاندارپندار هستند و این سایه‌ها را هیولا و امثال آن می‌پندارند.
  • یک تا 2 ساعت قبل از خواب، از عوامل مهیج مثل بازی فیزیکی با او بپرهیزید.
null

در صورت پناه‎بردن به اتاق شما، به او پناه دهید؛ اما اجازه ندهید در اتاق یا بستر شما بخوابد (اگر این رفتار به صورت عادت درآید، همیشه مشکل خواهید داشت)، او را به اتاقش راهنمایی کنید و لحظاتی را کنارش بمانید تا احساس امنیت کند و خوابش ببرد.

راهکارهای پیشنهادی

  • هنگام راهنمایی او به اتاق خوابش، هرگز متزلزل و نگران نباشید. نگرانی شما بر ترس او می‌افزاید.
  • از گفتن جمله‌های آرامش‌دهنده‌ای چون «تاریکی ترس نداره»، «تنهایی ترس نداره»، «موجود ترسناکی وجود نداره» و ... بپرهیزید.
  • جمله‌هایی چون «از این که فرزند مستقلی دارم، احساس غرور می‌کنم»، بر اعتماد به نفسش می‎افزاید.
  • در اتاق کودک را قفل نکنید.
  • تا مدتی در اتاقش را باز بگذارید.
  • هر قدر فاصله بین اتاق شما و اتاق کودک کمتر باشد، آرامش خاطر او بیشتر خواهد بود.
  • چراغی کم‌نور در بیرون از اتاق خواب کودک، بر آرامش او می‌افزاید.

منتشر کننده: الو مامان

تاریخ انتشار: 27 شهریور 1396
تعداد بازدید: 30105 بار