آموزش دستشویی رفتن به کودکزمان آموزش از 2 هفته تا 2 ماه طول می‎‏کشد و به‎ندرت ممکن است تا 6 ماه نیز ادامه یابد. توجه داشته باشید که پسران، دیرتر از دختران، این مطلب را می‎‏آموزند.

این آموزش نباید با موقعیت‏‎های استرس‎‏آور یعنی فشارهای روحی کودک (از شیر گرفتن، جداکردن برای خواب، تعویض خانه، تولد یا قبل از تولد نوزاد جدید، ترس و ...) هم‎زمان باشد که در این صورت، مقاومت روانی او را به‎همراه خواهد داشت و آموزش به سامان نمی‎‏رسد.

چند نکته‏ اساسی

  1. آمادگی جسمانی کودک: باید عضلات مثانه‏ کودک سفت باشد. نشانه ‏ضعیف بودن عضلات، کم‎بودن فاصله‏ ادرار در پوشک است. در صورت ضعف عضلات، آموزش را تا 5 ماه به تأخیر بیندازید و اگر مشکل، تا 4 سالگی حل نشد، به پزشک مراجعه کنید.
  2. بردباری والدین: بردباری والدین، به‎ویژه مادر، در این مسئله ضرورت دارد. اگر خودتان در موقعیت استرس (فشار روحی) هستید، اقدام نکنید. شتاب در آموزش توالت‎رفتن، سبب فشار روحی کودک می‎‏شود؛ فشار روحی اضطراب می‏‎آورد؛ اضطراب سبب تکرر ادرار می‏‎شود و آموزش به تأخیر خواهد افتاد.
  3. عدم استفاده از زور و اهرم فشار: در این مسئله، به هیچ‎وجه از زور و اهرم فشار استفاده نکنید.

چگونگی آموزش

همراه با کودک خود، لگنی را بخرید و در گوشه حمام یا توالت قرار دهید تا زمانی که بپرسد: این چیست؟ به او بگویید که لگن را برای چه کاری تهیه کرده‎‏اید و بر روی آن، برچسب‏‎هایی از شکل حیوانات بزنید و نامش را نیز بر روی لگن بنویسید و بگویید: این لگن از آن تو است.

خوب است ابتدا با لباس، روی لگن بنشیند و بعد به مدت یک‎هفته، روی شورت پارچه‏‎ای، شورت گره ی را ببندید و پس از یک هفته، او را رها کنید. بهترین شلوار برای این موقعیت، شلوار گشاد و راحت و کش‎دار است.

ابتدا از آموزش عمل دفع آغاز کنید؛ چون فرصت کافی برای اعلام دارد. زمان دفع، به‎طور معمول، 2 یا 3 بار در روز، بعد از غذا یا پس از خواب است.

آموزش دستشویی رفتنوقتی اعلام می‎‏کند، با چهره‎‏ای آرام و شاد و بدون شتاب به سویش بروید تا احساس نکند برای شما دردسر ایجاد کرده است؛ چون ممکن است برای پرهیز از ایجاد دردسر، عمل دفع را اعلام نکند.

پس از اعلام، او را به آرامی روی لگن بنشانید و برایش قصه یا شعر بخوانید و یا برایش نقاشی کنید. می‏‎توانید خرس پشمالو یا عروسکش را در اختیارش بگذارید تا سرگرم شود. توجه داشته باشید که لگن، سرد و سفت نباشد و بدن کودک به پلاستیک، حساسیت نداشته باشد. در این صورت می‎‏توانید از پمادهای ضدحساسیت استفاده کنید.

اگر تا 5 دقیقه بعد، عمل دفع را انجام نداد، اجازه دهید برخیزد و ساعتی بعد، آن را تکرار کنید. اگر چند لحظه پس از برخاستن از روی لگن، عمل دفع را انجام داد، عصبانی نشوید و آن را به حساب لجبازی او نگذارید. احتمال دارد یبوست، سبب تأخیر در دفع شده یا این عمل برای جلب توجه باشد. در این صورت فقط اظهار تأسف کنید.

برای آموزش ادرار، همین عمل را حدود 8 تا 10 بار تکرار کنید. اگر تا حداکثر 2 ماه موفق نشد و مقاومت کرد، مشخص می‎‏شود وارد جنگ قدرت با مادر شده است؛ بنابراین، برای مدت 4 تا 6 هفته او را رها سازید و پس از این مدت، دوباره آغاز کنید.

سؤال: از کجا بفهمم که فرزندم آمادگى دستشویى رفتن را دارد تا آموزش را آغاز کنم؟

براى این آموزش باید زمینه‏‎هایى فراهم باشد:

  1. سن فرزند شما باید از 18 ماهگى گذشته باشد وگرنه آموزش فایده‎‏اى نخواهد داشت.
  2. گستره واژگانى کودک نیز باید بین 30 تا 50 کلمه باشد که برخى از این واژگان به ادرار (جیش) و مدفوع (پی‎پی) مربوط مى‏‌شود. در صورتى‎که فرزند شما در تکلم تأخیر داشته باشد، در آموزش کنترل ادرار و مدفوع او موفق نخواهید شد؛ چون نمى‏‎تواند مفهوم آموزش را درک و از آن پیروى کند. افزون بر این، هنگام نیاز به دستشویى، توانایى اعلام آن را ندارد.
  3. فرزند شما باید فشار را در روده‎‏هاى خود احساس کند و پس از عمل دفع، به رابطه بین این دو پى ببرد. از نشانه‏‎هاى این درک، این است که ناگهان بازى خود را به‎مدت چند ثانیه متوقف و بعد کمى احساس ناراحتى مى‎‏کند و به والدین پیام مى‏‎دهد که خودش را کثیف کرده و باید تمیز شود یا در گوشه‎‏اى کز مى‏‎کند و در پوشک خود مشغول دفع مى‎‏شود.

nullسؤال: زمان مناسب براى آموزش دستشویى‎رفتن چه زمانى است و آموزش بى ‎موقع (زودرس و دیررس) چه پیامدهایى دارد؟

آگاهى براى ادرار کردن در 15 ماهگى ایجاد مى‏‎شود و کودک احساس مى‎کند که مى‏‎خواهد ادرار کند؛ ولى نمى‎‏تواند خود را نگه دارد؛ چون تا پیش از 18 ماهگى بر ماهیچه‎‏هاى بدن خود کنترل ندارد و از داشتن پوشک خیس اظهار ناراحتى نمی‎‏کند؛ بنابراین، اقدام براى آموزش کنترل ادرار قبل از 18 ماهگى فایده‌‏اى ندارد و آموزش زودهنگام ممکن است در او عدم احساس کفایت، عدم اعتماد به نفس، عدم حس استقلال، حس لجاجت و حتى وسواس را ایجاد کند؛ بنابراین، مناسب‏‎ترین سن براى آموزش دستشویى‎رفتن، 18 ماهگى به بعد است؛ به‎ویژه که زمینه‏‎هاى دیگر مانند افزایش گستره واژگانى کودک و بیدارى حس تقلید در او، به این آموزش کمک مى‏‎کند.

همان‎گونه که آموزش زودهنگام مشکل ایجاد مى‎‏کند، آموزش دیرهنگام نیز مناسب نیست؛ پس آن را بیش از حد به تأخیر نیندازید، مگر این‎که مشکلى پزشکى در میان باشد. بى‏‎توجهى به آموزش به موقع ممکن است عوارضى چون بازى با مدفوع و آلوده‎کردن زندگى و در مواردى بیمارى را در پى داشته باشد.

آموزش به موقع کنترل ادرار، در شکل‏‎گیرى شخصیت کودک اثر دارد و در حقیقت نخستین مسئولیت جدى او به شمار مى‎‏رود.

کودک با کسب مهارت دستشویى‎رفتن، بر دو دستگاه بدن خود تسلط مى‎‏یابد و از این تسلط، احساس غرور مى‏‎کند و در نتیجه اعتماد به نفس او بالا مى‎‏رود. افزون بر این، از تمیز بودن خود احساس خشنودى مى‎‏کند و شاداب‏تر است.

منتشر کننده: الو مامان

تاریخ انتشار: 27 شهریور 1396
تعداد بازدید: 9906 بار