null

اگر مقاومت‎کردن کودک در مقابل دستشویی‎رفتن (ادرار و مدفوع‎کردن) مقطعى باشد، جاى نگرانى نیست. گاهى کودکان به علل مقطعى مانند قرار گرفتن در محیطى جدید یا در جاهایى که توالت برایشان ناآشنا است، ممکن است تا 48 ساعت نیز عمل دفع را انجام ندهند که ضررى ندارد اما اگر همیشگی است، باید علت‏‌یابى و مشکل حل شود. علل احتمالى این رفتار عبارتند از:

  1. یبوست مزمن: یبوست، عامل مهمى در خوددارى از دفع است.
  2. زحم در مخرج دفع: در صورتى‎که نشانه‏‎هایى بر احساس ناراحتى او در این محل مى‏‎بینید، به پزشک مراجعه کنید.
  3. ترس از توالت: به این دلیل که مى‎‏ترسد داخل منفذ توالت بیفتد، از عمل دفع خوددارى مى‌‏کند. تا مدتى گوشه حمام را براى عمل دفع او آماده سازید و با رسم خطوطى بر روى کاغذ، برایش توضیح دهید که زیر منفذ توالت چاه نیست؛ بلکه لوله‌‏اى است که به بیرون مى‏‎رود.
  4. عدم آگاهى: برخى از کودکان گمان مى‏‌کنند که با عمل دفع، قسمتى از بدن‌شان از آن‌‏ها جدا مى‌‏شود! با استفاده از آبمیوه‌‏گیرى، عمل دفع را برایش توضیح دهید که مدفوع او مانند پوره‏‌هاى سیب یا هویج است که دور ریخته مى‌‏شود.
  5. اثبات استقلال: احتمالاً با این کار مى‏‌خواهد استقلال خود را تثبیت کند و به شما بفهماند که در امورى، فقط او تصمیم‌گیرنده است و دیگران به‌ویژه والدین نمى‏‌توانند جلو تصمیمش را بگیرند. در این صورت بکوشید زمینه‌‏هاى تثبیت استقلالش را (براى مثال با واگذارى امور شخصى به او) به شکل درست فراهم آورید.
  6. انتقام‌جویى: احتمال دارد این رفتار، نوعى مقاومت و مبارزه با والدین باشد. اگر در این مورد با او خوب برخورد نکرده و از اهرم فشار استفاده کرده‏‌اید، تا مدتى فشارها را کاهش دهید.
  7. سرگرمى: گاهى کودکان آن‌قدر سرگرم بازى مى‌‏شوند که به علائم دفع بى‏‌توجهى مى‌‏کنند. شما باید در موقعیت‌‏هاى مناسب (به‌طور معمول پس از صرف غذا یا پس از بیدار شدن از خواب) او را به دستشویى ببرید.
  8. احساس لذت: گاهى خارش ناشى از نگهدارى مدفوع یا سنگینى ناشى از آن، باعث احساس لذت کودک مى‏‌شود که لازم است با استفاده از راهکارهاى پیش‌گفته، جلو این رفتار گرفته شود تا در آینده به انحرافات جنسى و اخلاقى منجر نشود.

سؤال: دختر 4 ساله‏‌‌ام هنوز هم شلوار خود را کثیف مى‌‏کند (مدفوع می‎کند.) آیا طبیعى است؟ اگر طبیعى نیست، چگونه باید این مشکل را حل کنم؟

اگر این رفتار، موردى باشد، اشکالى ندارد و حتى ممکن است در سنین بالاتر نیز اتفاق بیفتد. علت کثیف‎کردن‏‎هاى موردى، پرخورى و بدخورى، محیط جدید، سرگرمى و بى‎‏توجهى به علائم دفع، بردن مکرر کودک به دستشویى، نگه‎داشتن طولانى‎مدت او در آن‎جا و بى‎‏توجهى والدین به اعلام کودک است.

در صورتى‎که عمل دفع در شلوار به علل زیر همیشگى باشد، نگران‎کننده است و باید از بین برود.

  • یبوست مزمن: در یبوست مزمن، کودک نمى‏‎تواند مدفوع سفت را دفع کند و هر قدر مدفوع خود را بیشتر نگه دارد، روده‎ بزرگ، متورم‎‏تر و بزرگ‎‏تر و ماهیچه‏‎هایش شل مى‎‏شود و نمى‌‏تواند مدفوع را به موقع و به‌طور مؤثر به جلو براند و لایه ‌هاى بعدى مدفوع که شل هستند، بیرون مى‏‌زنند. در این صورت، سعى کنید با توجه کردن به رژیم غذایى او، مشکل را برطرف سازید. استفاده از سوپ، سبزى، حبوب، آب کافى و مایعات (به‌ویژه آب‌پرتقال و آب آلو)، پوره‏ آلو، شربت، مرباى انجیر و مواد فیبردار مانند میوه و غلات سبوس‏دار، در رفع یبوست کودک مؤثرند. در صورتى‎که یبوست کودک با این رژیم غذایى مرتفع نشد، باید تحت نظر پزشک از داروهاى مسهل، شیاف و پمادهاى مناسب استفاده شود. توجه داشته باشید که بازى و حرکت و تلاش کودک، در طبیعى‎شدن وضعیت دفع او مؤثر است.
  • فشارهاى روحى: یکى از عوامل جدى، ناتوانى در کنترل مدفوع در کودکان، فشارهاى روحى ناشى از اختلافات والدین، حسادت شدید به فرزند دوم، تنبیه بدنى و ... است. ترس بیش از حد از کتک، در عملکرد طبیعى بدن کودک اختلال ایجاد مى‏‎کند و باعث شل‌شدن عضلات اسفنکتر مى‌‏شود. برخوردهاى هیجانى مادر نیز عامل فشار روحى کودک و استمرار این رفتار است؛ چون گمان مى‌کند مادر دوستش ندارد.
  • ترس از توالت: اگر فرزند شما از توالت مى‌‏ترسد، آن را از بین ببرید. توجه داشته باشید که کودکان از صداى سیفون و از سقوط به داخل منفذ توالت مى‌‏ترسند.
  • لجبازى: استفاده از اهرم فشار براى توالت رفتن و برخوردهاى نامناسب هنگام کثیف‌کردن شلوار، او را وارد جنگ قدرت با والدین مى‌‏کند تا مدتى با حفظ آرامش و خونسردى خود، از این که شلوارش را کثیف کرده، فقط اظهار تأسف کنید. به گونه‌‏اى برخورد نکنید که احساس گناه کند. در این صورت، یک مشکل کوچک، به یک بحران تبدیل خواهد شد.
  • علل پزشکى: در صورتى‌که علل پیش‌گفته را بررسى کردید و نتیجه‌اى نگرفتید، به پزشک مراجعه کنید. احتمال مشکلات جسمى و پزشکى، از جمله ضعف ماهیچه‏‌هاى روده بزرگ، اختلالات جذب، نشانه‌های روده تحریک‏‌پذیر، گشاد شدن روده بزرگ، کم‌کارى تیروئید، بیمارى هیرش‌پرونگ (نبود رشته‌‏هاى عصبى در روده)، تنگى مادرزادى مخرج دفع، شکاف تحتانى ستون فقرات، نقص در کانال نخاعى یا التهاب در نخاع وجود دارد که باید درمان شود.

دستشویی رفتن کودک

سؤال: پسر 4 ساله‏‌ام در برابر دستشویى رفتن مقاومت مى‌‏کند. علت چیست و چگونه مى‏‌توان این مشکل را برطرف کرد؟

این‌گونه مقاومت‌ها عللى دارد که برخی از آن‌ها عبارتند از:

  • جنگ قدرت با والدین: آیا زمان تذکر براى دستشویى رفتن کودک، از تحکم و اهرم فشار استفاده مى‏‎کنید؟ آیا در صورت خیس یا کثیف‎کردن شلوار، عصبانى مى‏‎شوید و فریاد مى‎‏زنید و آیا از تنبیه بدنى استفاده مى‎‏کنید؟

این‎گونه رفتارها با کودک، او را به جنگ قدرت با والدین مى‏‎کشاند. اگر تاکنون این‎گونه برخورد کرده‎اید، فشارها را براى 4 تا 6 هفته قطع و در صورت خیس یا کثیف‌کردن شلوار، فقط اظهار تأسف کنید. مطمئن باشید که پس از این مدت، دست از جنگ بر مى‏‌دارد.

  • جلب توجه: آیا هنگام خیس یا کثیف‌کردن شلوار، واکنش و حساسیت شدید نشان مى‏‌دهید؟ گروهى از مادران براى پیشگیرى از نجاست منزل و گروهى دیگر براى جلوگیرى از آلودگى زندگى، در برابر این رفتار کودک، واکنش و حساسیت بیش از حد نشان مى‏‌دهند.

با توجه به این‌که کودکان نیاز به جلب توجه دارند، در صورت واکنش والدین در برابر این رفتار، براى جلب توجه آن‌ها، این رفتار را تکرار مى‏‌کنند؛ پس حساسیت خود را کاهش دهید و با مشاهده این رفتار، با حفظ خونسردى اظهار تأسف کنید و به آرامى بگویید که بزرگ شده است و نباید شلوار خود را خیس یا آلوده کند.

  • بازى: کودکان به شدت به بازى علاقه دارند و ترک بازى و رفتن به دستشویى براى آن‌ها بسیار سخت است؛ به همین دلیل مقاومت مى‌‏کنند.

براى مواجهه با این علت، باید با تشویق و جایزه دادن و در صورتى که نتیجه نداد، با روش قطع فعالیت و محرومیت، انگیزه دستشویى رفتن را در او ایجاد کنید.

سؤال: کودک 5 ساله من گاهى رختخواب خود را خیس مى‌‏کند. آیا به او شب‌ادرار گفته مى‌‏شود؟

شب ادرارى با بى‌‏اختیارى ادرار (Enuresis)، به معناى ناتوانى در کنترل ادرار و نوع ویژه‌‏اى از مشکلات خواب کودکان است که شرایط خاصى دارد. خیس‌کردن‏‌هاى اتفاقى، شب‌ادرارى نیست؛ حتى کودکان بزرگ‏تر از فرزند شما نیز ممکن است به ندرت رختخواب خود را خیس کنند.

ما در صورتى کودک را شب‌ادرار مى‏‌دانیم که دو بار در هفته و دست کم سه‌ماه پیاپى، رختخواب خود را خیس کند و حداقل سه‎سال سن یا سطح رشد معادل سه‎سال داشته باشد؛ بنابراین، به کودکان زیر سه‌سال حتى با وجود این شرایط، شب‌ادرار اطلاق نمى‏‌شود.

کودکان شب‌ادرار به‌طور معمول، هم‌زمان و همراه با این مشکل، نشانه‌‏هاى دیگرى نیز دارند: آن‌ها عصبى و تحریک‏‌پذیرند و آستانه تحمل پایینى دارند، از تاریکى مى‌‏ترسند و به سختى مى‏‌خوابند، گاهى در خواب سخن مى‌گویند، احساس حقارت و ناامنى مى‏‌کنند، عملکرد ذهنى آن‎ها اندک است و افت تحصیلى دارند، ناخن مى‏‎جوند و گاهى انگشت مى‏‎مکند.

منتشر کننده: الو مامان

تاریخ انتشار: 30 شهریور 1396
تعداد بازدید: 5271 بار