null

در ادامه مطلب «شب‎ادراری؛ علل و راهکارها» می‎توان گفت خوشبختانه بیشتر کودکان مبتلا به شب‎ادرارى با منشأ ذکرشده، به‎ویژه در سنین پایین‎تر، بدون مراجعه به روانپزشک و بدون مصرف دارو و مشکل‎شان حل مى‏‎شود؛ البته اگر والدین، شرط پیشین (از بین‎بردن زمینه ‎هاى فشار روحى) را رعایت کنند.

در هر صورت اگر مایلید به روانپزشک مراجعه کنید، براى کودکان زیر 6 سال توصیه نمى‏‎شود.

روان‏پزشک به طور معمول، «ایمى‎پرامین» (Imipramine) را براساس وزن کودک یا نوجوان تجویز مى‎کند که بر عضله‏‎هاى اطراف مثانه اثر مى‏‎گذارد و کودک مى‏‎تواند در طول خواب، ادرار خود را نگه دارد. این دارو حدود 20 درصد سبب قطع کامل و 80 درصد باعث کاهش شب‎ادرارى می‎‏شود. متأسفانه با قطع ایمى‎پرامین، شب‎ادرارى در بیش از نیمى از کودکان باز مى‏‎گردد.

توجه داشته باشید که ایمى پرامین، عوارض جانبى (بی‎‏خوابى، خواب‎‏آلودگى، بی‎‏قرارى، کاهش اشتها، سردرد و عوارض کبدى) نیز دارد.

روان‏پزشک، افزون بر این دارو، دیگر داروهاى ضد افسردگى مانند ترى‎سیکلیک (Tricyclic) و آمفتامین (Amphetamine) را نیز تجویز می‎کند. متخصص اعصاب و روان، گاهى از هیپنوتیزم نیز ممکن است براى این مشکل استفاده کند. فایده هیپنوتیزم این است که کودک را به مسلط‎شدن بر مشکل توانا می‎‏سازد.

سؤال: پسرى 6 ساله دارم که پس از تولد خواهرش دچار شب‎ادرارى شده است. علت چیست و چگونه می‎‏توان مشکل را حل کرد؟

علت شب‎ادرارى فرزند شما، حسادت به دختر تازه‎متولد شده است. حسادت باعث فشار روحى و فشار روحى سبب اضطراب مى‏‎شود.

او شب‎هنگام خواب مى‏‎بیند که دیگر مورد توجه نیست و این کابوس، او را دچار مشکل شب‎ادرارى مى‏‎کند.

فرزند اول شما تاکنون سید و سرور و در متن زندگى بوده و اکنون با تولد فرزند جدید، به حاشیه رفته و دیگر مانند قبل مورد توجه شما و دیگر نزدیکان (پدربزرگ، مادربزرگ، عمو، دایى، خاله و ...) نیست و تحمل این حالت برایش بسیار سخت است.

اگر مى‏‎خواهید مشکل او از بین برود، توجهتان را از فرزند دوم کمتر و به او بیشتر توجه کنید. جالب است بدانید که فرزند اول شما، گاهى در بیدارى و به عمد رختخواب خود را خیس مى‏‎کند؛ چون مى‏‎بیند که وقتى خواهر کوچکش پوشک خود را خیس مى‏‎کند، مادر هنگام تعویض او، با مهربانى برایش شعر مى‎‏خواند و او را غرق در بوسه مى‎‏کند. او نیز با امید به چنین رفتارى از سوى مادر، تشک خود را خیس مى‎کند که البته صبح‎هنگام با برخورد غیرمنتظره مادر، شگفت‎‏زده مى‎‏شود.

توجه داشته باشید که این‎گونه رفتارها، «واپس‎روى» است و اگر برخورد شما با پدیده فرزند دوم، حساب‎شده و درست باشد، دوامى نخواهد یافت.

شب ادراری

سؤال: آیا افزون بر درمان پزشکى و روان‏پزشکى و مراجعه به روان‏شناس، راهکارهایى براى تعدیل شب‎ادرارى کودکان وجود دارد؟

بله، براى تعدیل شب‎ادرارى کودک مى‏‎توان نکات ذیل را مورد توجه قرار داد:

  1. عدم فشار به کودک براى ترک شب‎ادرارى
  2. آگاهى‎دادن: فرزند شب‏‏‏‎ادرار، نگران دانشگاه و خوابگاه دانشجویى و ازدواج و زندگى زناشویى است. به او آگاهى و اطمینان دهید که مشکلش مقطعى است و از بین خواهد رفت.
  3. تصحیح بینش کودک: کودک مبتلا به شب‎ادرارى، نرفتن به اردو، مسافرت جمعى و محرومیت از خوابیدن در منزل دوستان و نزدیکان را محرومیت‏‎هاى بزرگى مى‏‎داند. شما مى‎‏توانید بینش او را تصحیح کنید و بگویید که افراد بسیارى شب‎ادرارى ندارند؛ اما به اردو و مسافرت هم نمى‏‎روند و شب را در منزل دوستان و نزدیکان نمى‎‏خوابند.
  4. محدود کردن میوه‎‏هاى ادرارزا مثل هندوانه و مایعات مثل چایى و آبمیوه پس از شام (نوشیدن آب و یک استکان چایى، دو ساعت قبل از خواب اشکالى ندارد.)
  5. محدود کردن غذاهاى پرادویه، سرخ‎کردنى‏‎ها، کالباس و سوسیس، رب، ترشى‎ها، پفک، سس، غذاهاى خیلى‎شیرین، رنگ‎‏هاى مصنوعى موجود در غذا و خوراکى‎هاى کافئین‎‏دار (چایى پررنگ، نوشابه، شکلات کاکائویى، قهوه، نسکافه و ...) و در برخى کودکان، محدودیت در مصرف لبنیات به جهت حساسیت آن‎‏ها به مواد لبنى. توجه داشته باشید که محدودکردن این خوراکى‎‏ها نباید با زور و اهرم فشار باشد. سعى کنید رژیم غذایى مطلوب را بین همه اعضاى خانواده به فرهنگ تبدیل کنید.
  6. خوردن غذاهاى جامد و کم‎نمک در شب
  7. پرهیز از هیجانات پیش از خواب: در شب (به‎ویژه دو ساعت قبل از خواب) از بازى‏‎هاى خشن و هیجانى که آمیخته‎‏اى از ترس و لذت را در او بر مى‏‎انگیزد، بپرهیزید.
  8. تخلیه مثانه قبل از خواب: کودک را تشویق کنید تا یک‎بار قبل از ورود به بستر و یک‎بار پیش از خواب، به دستشویى برود و مثانه را تخلیه کند.
  9. بیدار کردن در طول شب: او را در طول شب، دو بار از خواب بیدار کنید تا به دستشویى برود (دو ساعت بعد از خواب و دو ساعت پیش از بیدار شدن، زمان‏‎هاى مناسبى هستند.) از بیدارکردن‏‎هاى مکرر در طول شب بپرهیزید. براى کودک بالاى 8 سال مى‏‎توانید در همین دو زمان، ساعت کوک کنید (البته با صداى آرام) تا با صداى آن بیدار شود. در این صورت، پس از 1 تا 2 ماه شرطى مى‎‏شود و می‎تواند همان زمان‎ها بدون زنگ ساعت بیدار شود.
  10. تقویت عضلات مثانه: کودک را تشویق کنید تا در طول روز، آب و مایعات بیشتر بنوشد و ادرار خود را تا 30 دقیقه نگه دارد. این کار که به آن، تمرین «کشش مثانه» می‎گویند، ظرفیت مثانه را افزایش مى‏‎دهد و عضلات آن را تقویت مى‏‎کند و براى کودکانى که مثانه آن‎‏ها کوچک است یا ماهیچه‎‏هاى «اسفنکتر» (ماهیچه‏‎هایى در بخش انتهایى مثانه) که جلو خروج ادرار از مثانه را می‎گیرند، ضعیف هستند، مفید خواهد بود.

این عمل باعث مى‎‏شود که در حالت خواب نیز مقاومت مثانه بیشتر شود و به مجرد کمى فشار به ماهیچه‎ها، باز نشود (این تمرین را حدود 6 ماه ادامه دهید) همچنین به او بیاموزید که هنگام ادرار در دستشویى، بر آغاز و اتمام ادرارش کنترل داشته باشد یعنى آن را چندبار قطع و وصل کند.

سؤال: آیا استفاده از زنگ اخطار شب‎ادرارى، براى درمان این مشکل مناسب است؟

امروزه، وسایلى براساس اصل شرطى‎سازى ساخته شده‏‎اند که در روان‏شناسى به آن، سازوکار «زنگ و بالشتک» (bell and pad) مى‎‏گویند که براى درمان شب‎ادرارى از آن‏‎ها استفاده می‎شود.

استفاده از این وسیله را نخستین‎بار در سال 1904 میلادى، پزشک آلمانى متخصص کودکان به نام پفلاندر (Pflander) پیشنهاد کرد.

نمونه‏‎هایى از این وسایل، ابزارى مانند شلوار زنگ‏‎دار است که به کودک مى‏‎پوشانند و صفحه زنگ‏‎دار حساس به رطوبت که زیر ملافه تشک قرار مى‏‎گیرد و با رسیدن ادرار به آن‏‎ها زنگ مى‏‎زنند. گاهى کار زنگ را چراغى انجام مى‏‎دهد که صفحه حساس به رطوبت متصل است و نور آن مستقیم به چهره کودک مى‏‎تابد و او را بیدار مى‏‎کند.

کودک پس از بیدار شدن، ادرار خود را متوقف مى‎کند و به توالت مى‏‎رود (در این فاصله، بستر کودک عوض مى‎شود) با تکرار این عمل، به تدریج مقدار ادرار دفع‎شده کودک کمتر خواهد شد و پس از 2 تا 3 ماه، بیشتر کودکان قبل از به صدا درآمدن زنگ بیدار مى‏‎شوند و پرشدن مثانه، خود به علامتى براى بیدار کردن کودک از خواب تبدیل مى‏‎شود.

اگر فرزند شما به مدت 14 شب پیاپى بستر خود را خیس نکرد، مى‏‎توانید وسیله را بردارید.

اگر مایل هستید از این ابزار استفاده کنید، آن را براى کودکان بسیار حساس و کودکان زیر 7 سال به کار نگیرید.

منتشر کننده: الو مامان

تاریخ انتشار: 03 تیر 1396
تعداد بازدید: 25432 بار