پوسیدگی دندان تحت تأثیر سه عامل اتفاق می‎افتد:

1- رژیم غذایی

 2- دندان‌های مستعد( زمینه‌های وراثتی)

 3- میزان میکروب‌های داخل دهان

از هر 10 کودک در سن زیر 2 سال، یک کودک دچار پوسیدگی دندانی می‌شود. مهمترین دلیل این نوع پوسیدگی زودرس، استفاده از شیر یا هرنوع نوشیدنی شیرین در طول شب در هنگام خواب است.

اگرچه پوسیدگی دندانی به عنوان بیماری ارثی شناخته نمی‌شود ولی تأثیرات ژنتیکی ممکن است میزان یا شدت بروز این بیماری را در شخص تغییر دهد. مثلاً ژنتیک نقش مهمی در شکل و فرم دندان دارد و این باعث می‌شوددندان نسبت به پوسیدگی بسیار مستعدتر باشد.

دندان‌های کودکان در 2 سال اول  پس از رویش، نسبت به پوسیدگی بسیار حساس‌تر می‌باشند و به‌تدریج پس از گذشت این زمان، به علت رسوب کلسیم، مقاومت بیشتری پیدا می‌کنند.


سندروم شیشه شیر مشکلی است که برای کودکان زیر 3 سال به دلیل استفاده از روش نامناسب برای تغذیه کودک ایجاد می‌شود.

وقتی کودک به خواب می‌رود، اثر تمیزکنندگی بزاق کاهش می‌یابد و اگر در هنگام خواب، شیشه شیردر دهان کودک باقی بماند، دندان‌های جلویی فک بالا برای مدت طولانی غرق در شیر می‌شوند و چون کام بسته می‌ماند و زبان روی دندان‌های پایین را می‌پوشاند، معمولاً در دندان‌های جلویی فک بالا، ایجاد مشکل می‌کند. 

علت دیگر این عارضه، استفاده از پستانک شیرین شده برای کودک است. در شرایط نادر، کودکانی که در طول شب به مدت طولانی از شیر مادر استفاده می‌کنند نیز در معرض خطر قرار دارند.

به‌طور متوسط کودکان در 2 سالگی، 2 دندان فاسد دارند و عامل پوسیدگی نوعی میکروب به نام "استرپتوکوک موتان" است.

در تمام این موارد، کودکان دارای الگوی مشابه پوسیدگی در دندان‌های خود می‌باشند و شواهد پوسیدگی در نزدیک خط لثه، در دندان‌های فک بالا مشاهده  می‌شود.

در مواردی از پوسیدگی‌های شدید، به علت سن پایین کودک، برای درمان، استفاده از بی‌هوشی عمومی مورد نیاز است.

در بعضی موارد، بیماری‌ها یا شرایط غیرطبیعی، رویش دندان‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهند و باعث به وجود آمدن دندان‌هایی با مینای ضعیف و غیرطبیعی می‌شوند. به‎همین منظور، معاینه دندان‌های کودکان در یک سالگی، برای تشخیص زودهنگام این موارد، توصیه شده است.

بزاق به عنوان عامل شوینده دندان‌ها، نقش مهمی در عمل پاک‌کنندگی دندان‌ها دارد. ترکیبات بزاق و همچنین فعالیت آنزیم‌های بزاقی در افراد مختلف متفاوت است. این مسئله نیز تحت تأثیر ژنتیک است و می‌تواند بر سرعت تخریب دندان‌ها تأثیرگذار باشد.

کندتر بودن سرعت جریان بزاق در بچه‌های کوچک‌تر و کندتر بودن سرعت آن در دختران نسبت به پسران، مشاهده می‌شود. به این علت پوسیدگی در سنین پایین‌تر و در کودکان دختر سریع‌تر روی می‌دهد.


مصرف شیرینی‌جات عامل دیگری است که بر میزان پوسیدگی دندان‌های کودکان اثر‌گذار است. مطالعات نشان می‌دهند که تعداد دفعات مصرف مواد شیرین بسیار مخرب‌تر از حجم مصرف این مواد است.

به‌طور مثال اگر کودک در طول روز، 5 یا 6 بار از مواد شیرین استفاده می‌کند، اثر آن بسیار بدتر از مصرف همان مقدار شیرینی در یک یا دو وعده است.

شیارهای عمیق روی دندان‌ها، به‎هم ریختگی دندانی و استفاده نامناسب از وسایل ارتودنسی از دیگر عواملی هستند که روند پوسیدگی را سرعت می‌بخشند.

منابع: «دندان‌های کودک من» نوشته سارا اسدالله‌زاده. انتشارات مهرسا. 1392 . «دانشنامه پزشکی کودکان» نوشته حسین پورمحمدی و اکرم قدیر‌پور. انتشارات سیمرغ خراسان. 1394 .

منتشر کننده: الو مامان

تاریخ انتشار: 08 تیر 1395
تعداد بازدید: 10454 بار