ممکن است با خودتان بگویید که من همه تلاشم را برای تربیت فرزندم کرده‌ام اما با این همه، فرزندی دارم که بدرفتاری می‌کند. چرا؟ چکار می‌توانم بکنم؟

تعجب کردن از اینکه فرزندتان بدرفتاری می‌کند، امری طبیعی است. باید دانست بسیاری از بدرفتاری‌ها، دلیل نهفته و ناآشکاری دارد. 

کودکان به احساس تعلق داشتن نیاز دارند

کودکان برای اینکه احساس کنند پذیرفته شده‌اند، نیاز دارند که احساس تعلق کنند و برای جامه عمل پوشاندن به این نیاز، ممکن است از رفتارهای خوب و یا بد استفاده نمایند. درک این مطلب که آنها چگونه احساس تعلق داشتن را جست‌وجو می‌کنند، مهم است. دانستن این امر به شما کمک می‌کند که پدر یا مادر مؤثرتری باشید.

هنگامی که کودکان نمی‌توانند با رفتار مثبت به احساس تعلق دست یابند، با چهار نوع بدرفتاری عادی سعی می‌کنند آن را محقق سازند که می‌توان آنها را چهار هدف بدرفتاری نامید. درک این هدف‌ها به ما کمک می‌کند که علت بدرفتاری کودکان را شناسایی کنیم و بر اساس آن تصمیم بگیریم چگونه فرزندانمان را راهنمایی کنیم که رفتار مثبت‌تری داشته باشند.

چهار هدف بدرفتاری 

وقتی کودکان بدرفتاری می‌کنند، هدف دارند. آنها ممکن است احساس کنند تنها راه برای تعلق داشتن، یکی از موارد زیر است:

  • جلب توجه

  • قدرت‌نمایی 

  • تلافی‌جویی 

  • نمایش بی‌کفایتی 

جلب توجه

nullهمه کودکان به توجه نیاز دارند اما ظاهراً بعضی از آنها توجه دائمی می‌خواهند. اگر آنها باور کنند که از راه‌های مفید نمی‌توانند جلب توجه کنند، به بدرفتاری متوسل می‌شوند. 

کودکی که برای جلب توجه، بدرفتاری می‌کند، والدینش را آزار می‌دهد و والدینش نیز برای اصلاح رفتار او، گام پیش می‌نهند. به این ترتیب، فرزند توجه آنها را جلب کرده و همه آنچه برای کوتاه‎مدت لازم است، به‎دست می‌آید اما طولی نمی‌کشد که کودک، توجه بیشتری طلب می‌کند.

کودکان گاهی با رفتارهای آرام‎تری، تقاضای توجه می‌کنند. مثلاً کودک ممکن است هیچ کاری نکند و به انتظار بنشیند. ما این را رفتار ایستا می‌نامیم و این خود گونه‌ای از جلب توجه است. 

قدرت‌نمایی

بعضی از کودکان باور دارند در صورتی احساس تعلق خواهند داشت که «رئیس» باشند. این‌گونه کودکان، در جستجوی قدرت‌نمایی هستند. فرزندی که در جستجوی قدرت‌نمایی است، به والدینش می‌گوید: «شما بهتر است هر کاری که من می‌گویم انجام دهید!» او ممکن است این انتظارات را با داد و فریاد بیان کرده یا با صدای بلند با والدینش مشاجره کند و یا ممکن است با سکوت از انجام هر عملی خودداری نماید.

والدین کودکی که در جستجوی قدرت‌نمایی است، احساس عصبانیت می‌کنند و در این صورت، ممکن است با او دعوا کنند. کودک نیز متقابلاً با آنها بدرفتاری می‌کند و اگر والدین کوتاه بیایند، او در نزاع قدرت پیروز می‌شود و لذا بدرفتاری را خاتمه می‌دهد.

کودکان آنچه را که والدینشان می‌خواهند، انجام می‌دهند ولی بدون علاقه و در کمال سستی و بی‌حالی. این شکلی از قدرت‌نمایی ایستاست. کودک در درون خود می‌گوید: «بسیار خوب، من این کار را می‌کنم، فقط برای آنکه تو دست از سرم برداری، اما راه خودم را می‌روم. تو نمی‌توانی مرا مجبور کنی کاری را که تو می‌خواهی، انجام دهم!» 

nullتلافی‌جویی

بعضی از کودکان می‌خواهند رئیس باشند اما چون در این نزاع قدرت با والدین نمی‌توانند برنده شوند، تصمیم می‌گیرند احساس تعلق را در راه‌های تلافی‌جویانه بیابند. چنین کودکی ممکن است چیزی بگوید یا عملی انجام دهد که آزاردهنده باشد و یا ممکن است با عصبانیت به والدینش خیره شود. در هر دو صورت، والدین احساس رنجیدگی می‌کنند و سعی در تلافی آن دارند. پیامد ایم مقابله به مثل، اغلب جنگ فزاینده تلافی‌جویانه است و هر دو طرف، کودک و والدین، احساس عصبانیت و آزردگی خواهند داشت. 

نمایش بی‌کفایتی

بعضی از کودکان بی‌خیال می‌شوند. برای آنها راه احساس تعلق پیدا کردن، این است که از دیگران بخواهند آنها را تنها بگذارند. رفتارشان می‌گوید: «من نمی‌توانم آن کار را انجام دهم.» 

وقتی کودک بی‌تفاوت و بی‌اعتنا می‌شود، والدین نیز بی‌تفاوت می‌شوند. وقتی چنین اتفاقی می‌افتد، کودک به هدف خود رسیده است. پدر یا مادر موافقت کرده‌ است که از فرزندش هیچ‌گونه انتظاری نداشته باشد.

این ناامیدی و درماندگی برای بیشتر کودکان همه جانبه نیست بلکه معمولاً فقط در بعضی از زمینه‌های زندگی اتفاق می‌افتد. این بی‌تفاوتی ممکن است در کار مدرسه، ورزش یا دیگر فعالیت‌های اجتماعی و به‎ویژه در هر زمینه‌ای که کودک احساس کند نمی‌تواند موفق شود، آشکار گردد. 

کودکان نمی‌دانند که بدرفتاری آنها هدف دارد. آنها همچنین ممکن است برای نیل به هدف‌های دیگری، همان رفتار را انجام دهند. توجه داشته باشید که والدین، عامل بدرفتاری فرزندان نیستند، ولی ممکن است با رفتار خود، آن را تقویت کنند.


منابع: «راهنمای فرزندپروری موفق» نوشته دان دینک‎میر و گری مکی، ترجمه مجید رئیس‎دانا، انتشارات رشد، 1395 .

منتشر کننده: الو مامان

تاریخ انتشار: 09 شهریور 1395
تعداد بازدید: 29426 بار