nullعلم روش فکر کردن درباره دنیای اطراف و فهمیدن چیزهایی است که نمی‎دانیم.
کودک از لحظه تولد، سعی دارد به کمک حواس خود، با محیط اطراف ارتباط برقرار کند و از دنیایی که در آن زندگی می‎کند، اطلاعاتی به‎دست آورد.
کودکان علاقه بسیاری به یادگیری درباره دنیای فیزیکی و اجتماعی خود دارند و این تمایل به یادگیری، هنگام واکنش به محیط پیرامون و کسب تجربه در فعالیت‎های روزمره و شگفتی‎های زندگی اطراف، افزایش می‎یابد.
یکی از مهمترین زمینه‎هایی که کودک در طی سال‎های حساس و تأثیرگذار زندگی خود، با آن سروکار دارد، طبیعت است و کودک به‎عنوان یک مشاهده‎گر کنجکاو، با تمام حواس خود، به دنبال کشف آن است.
کودکان با دست‎ورزی، مشاهده، لمس‎کردن، کنجکاوی درباره اشیاء و مواد محیط، می‎کوشند تجربه کسب کنند و به نیازهای شناختی خود پاسخ گویند.
آن‎ها عطشی سیراب‎نشدنی درباره دانستن و کشف کردن پیدا می‎کنند. کودکان کم‎سن‎وسال از توانایی و ظرفیت بالایی برخوردار هستند و قدرت یادگیری بالایی دارند. آن‎ها از طریق مشاهده و آزمایش کردن، درباره محیط، مسائلی را می‎آموزند. 
توجه‎دادن کودک به محیط پیرامون، اشیاء، پدیده‎ها و امور و روابط بین آن‎ها، موجب می‎شود که جهان‎بینی بهتر و شناخت بیشتری از مسائل به‎دست آورد و با نعمت‎های خداوند و زیبایی‎های آفرینش و چگونگی استفاده صحیح از آن‎ها آشنا شود.
اصولاً مشاهده نعمت‎های الهی، مخلوقات و پدیده‎های شگفت‎انگیز، حس کنجکاوی، توجه و دقت‎نظر نسبت به پدیدآورنده آن‎ها را بر می‎انگیزد و طبعاً موجب جلب محبت به خالق هستی می‎شود. از این رو، بهره‎گیری از این روش، برای تقویت حس و گرایش به پرستش معبود بی‎همتا، کاری شایسته است.
nullچند پیشنهاد برای طراحی فعالیت‎های یادگیری علوم عبارت است از:
  • فرصت تماشای طبیعت و پدیده‎ها را در موقعیت‎های فراهم شده، به کودک بدهید (تماشای حیوانات، گیاهان، برف و باران و ...).
  • هنگام آشپزی، کودک را در تمیز کردن و اندازه‎گیری مواد غذایی، شرکت دهید. 
  • با کاشت دانه، امکان مشاهده و اندازه‎گیری رشد گیاه را برای کودکان فراهم کنید.
  • در محیط‎های طبیعی، فرصت مشاهده و مقایسه محیط پاکیزه و آلوده را فراهم نمایید.
  • فرصت آب‎بازی، مشاهده ویژگی مواد نسبت به آب، پیمانه‎‎کردن آب، درست‎کردن یخ، آب‎شدن یخ و بخارشدن آب در اثر حرارت و ... را برای کودکان فراهم نمایید. 
  • مشاهده تغییرات درختان در فصل‎های متفاوت، موجب تحریک حس کنجکاوی آن‎ها شده و فرصت‎های یادگیری جدیدی ایجاد می‎کند.
  • در بازی‎ها و فعالیت‎ها، امکان مشاهده و مقایسه در مورد شکل ظاهری کودکان را فراهم نمایید (قد، رنگ چشم، بلندی و کوتاهی، صاف یا تاب‎دار بودن موها و ...). 
  • توجه کودکان را به آسمان، شب و روز، خورشید، ماه و ستاره‎ها جلب کنید. null
  • مواد و وسایل گوناگون با جنس، بافت، طرح و رنگ‎های متفاوت را برای مشاهده، مقایسه و تقویت حواس، در اختیار کودک قرار دهید: پنبه، سنباده، پارچه، رنگ‎های مایع، سبزی، میوه، دانه، حیوانات زنده، خاک و شن، خمیر، پشم، ذره‎بین، دماسنج، قطره‎چکان، ظروف و پیمانه‎های مختلف، شکر، نمک، آهن‏ربا و ... .
نکته مهم این است که در این فعالیت‎ها باید به ایمنی و بهداشت کودکان توجه شود. فرصت تکرار و تمرین به کودک داده شود و بر فرآیند کار، به جای رسیدن به نتیجه مشخص، تأکید شود. 
منابع: «کودک پژوهشگر» نوشته فرخنده مفیدی، مجله رشد آموزش پیش‎دبستانی، دوره اول، شماره 2، زمستان 1388 . «کودک و طبیعت» برگردان عبدالحسین وهاب‎زاده و آرش حسینیان، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد، 1392 . «آموزش علوم در دوره پیش از دبستان» نوشته شیرین برزین، مجله رشد آموزش پیش‎دبستانی، دوره دوم، شماره 1، پاییز 1389 .

منتشر کننده: الو مامان

تاریخ انتشار: 17 بهمن 1395
تعداد بازدید: 21563 بار