nullمطالعات و بررسی‎های انجام شده، مزیت‎های شیر مادر برای مادر و شیرخوار را اثبات کرده‎اند. شیر مادر که غذای اصلی کودک است، همه نیازهای رشد و تکامل کودک در سال اول زندگی را تأمین می‎کند.
میزان مرگ‎ومیر، احتمال ابتلا به بیماری‎های عفونی مانند: بیماری‎های اسهالی، ذات‎الریه، همچنین اختلالات آلرژیک مانند: آسم، اگزما و بیماری‎های مزمن، سوء‎تغذیه و سرطان‎ها، در آن دسته از کودکانی که از شیر مادر تغذیه می‎کنند، بسیار کمتر است.
عوامل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی نیز  نقش مهمی دارند که در ادامه، به هریک اشاره می‎شود:

عوامل فرهنگی

عوامل فرهنگی را می‎توان به دو دسته فرهنگ عامه و فرهنگ خانوادگی تقسیم کرد. فرهنگ عامه خود شامل باورهای مذهبی و باورهای سنتی (به‎معنای سنت‎های حاکم بر رفتارها نسبت به استفاده از شیرخشک یا شیر مادر) است.
بیشتر زنان بر این باورند که شیر مادر بهتر از شیر خشک است و غذای کاملی محسوب می‎شود. باورهای مذهبی افراد نیز بر رفتار مادران مؤثر است. این مادران، حق استفاده نوزاد از شیر مادر را حقی می‎دانند که خدا برای نوزاد قرار داده است تا به این وسیله، از بیماری‎ها ایمن شود.

فرهنگ خانوادگی نیز شامل نقش خانواده و نقش همسر است. نقش خانواده شامل: باور خانواده به شیر خشک یا شیر مادر، همکاری و همراهی خانواده، تشویق و حمایت خانواده و عدم وجود مشکلات خانوادگی است.
نقش همسر نیز باور مثبت همسر به شیر مادر، همکاری و همراهی همسر، تشویق و حمایت همسر و عدم وجود اختلافات زناشویی را شامل می‎شود. در این زمینه، بیشتر مادران نقش حمایتی والدین (از جمله مادر خود) که پس از زایمان، آن‎ها را در شیردهی و کارهای منزل کمک کرده‎اند، را به یاد دارند.
همچنین همکاری و تشویق همسر، مادران را به ادامه شیردهی، دلگرم و امیدوار می‎کند. مادر می‎تواند با پشتوانه عاطفی کسب شده، بر مشکلات ناشی از شیردهی غلبه کند.
بنابراین خانواده و اطرافیان می‎توانند نقشی تعیین‎کننده در شکست یا موفقیت شیردهی داشته باشند. اختلافات و مشکلات خانوادگی، بر شیردهی، تأثیر منفی دارد و می‎تواند موجب ناتوانی مادر در غلبه بر مشکلات شود.

nullعوامل اجتماعی و اقتصادی

این عوامل شامل سیاست‎های بهداشتی تغذیه با شیر مادر، سیستم‎های حمایتی و رفاهی و عوامل اقتصادی است.

سیاست‎های بهداشتی تغذیه با شیر مادر

در چند دهه اخیر، سیاست‎های بهداشتی کل کشور، در جهت تشویق به تغذیه با شیر مادر بوده و برنامه‎های متعددی به‎منظور ترویج آن، به اجرا درآمده است. از جمله این‎که در همه بیمارستان‎های کشور، برنامه بیمارستان‎های دوست‎دار کودک، اجرا می‎شود.
همچنین تبلیغات رسانه‎ای در جهت ترویج تغذیه با شیر مادر است و کوپن شیر خشک، فقط در شرایط خاصی ارائه می‎شود، مانند: مادران دارای چندقلو، جدایی مادر، فرزند خوانده، رحم استیجاری، مادری که تحت شیمی‎درمانی است و یا مادری که فرزندش دارای شکاف کام است.

null

سیستم‎های حمایتی و رفاهی

اکثر مادران مراجعه کننده به مراکز بهداشتی، در صورت نیاز، مورد حمایت و تشویق کارکنان بهداشت قرار می‎گیرند.
همچنین در سال‎های اخیر، به آموزش‎های شیردهی نسبت به گذشته، توجه بیشتری شده و در مواردی، به مادران در دوران بارداری، آموزش‎های شیردهی داده می‎شود.
از این‎رو به‎نظر می‎رسد مراکز بهداشتی، نقشی تعیین‎کننده در ترویج تغذیه با شیر مادر دارند.

عوامل اقتصادی

عوامل اقتصادی شامل تأثیر وضعیت اقتصادی بر شیردهی، هزینه بالای شیر خشک و دسترسی آسان به شیر مادر است.
وضعیت اقتصادی خانواده از چند جهت می‎تواند بر شیردهی مادران مؤثر باشد. مادرانی که وضعیت اقتصادی مناسبی ندارند، معمولاً کیفیت شیر مناسبی ندارند و در مواردی نیز، مادر دچار کمبود شیر و ضعف جسمانی می‎شود و مجبور است که از شیر خشک استفاده کند.
از سوی دیگر، در این خانواده‎ها، هزینه بالای شیر خشک می‎تواند عاملی در جهت استفاده از شیر مادر باشد.

منابع: «اثربخشی مداخله آموزشی بر تغذیه انحصاری با شیر مادر در زنان نخست‎زا؛ کاربرد نظریه رفتار برنامه‎ریزی‎شده» نوشته عیسی محمدی‎زیدی و دیگران، مجله علوم پزشکی رازی، دوره 21، شماره 127، 1393 . «زنان، مادری و شیردهی» نوشته سعیده الهی‎دوست و دیگران، پژوهش‎نامه زنان پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال چهارم، شماره اول، سال 1392 .

منتشر کننده: الو مامان

تاریخ انتشار: 12 بهمن 1395
تعداد بازدید: 32548 بار