عقیقه 1یکی از آداب پس از تولد و به نوعی یکی از حقوق نوزاد که در اسلام نسبت به آن تأکید فراوانی شده است، عقیقه کردن برای نوزاد در روز هفتم ولادت است.

«عقیقه» عبارت است از ذبح حیوان حلال گوشت هنگام ولادت نوزاد برای اطعام.
عقیقه کردن برای فرزند مستحب مؤکد است. امام صادق (ع) بر عقیقه کردن بسیار تأکید داشته‌اند تا جایی که نسبت به آن لفظ واجب را به کار برده‌اند: «اَلعَقیقَه واجِبَه.» همچنین از ایشان است که: «(سلامتی) هر نوزادی در گرو عقیقه است.»
از امام رضا (ع) نق شده است که: «... عقیقه از جانب مولود، خواه پسر باشد خواه دختر، لازم است ... .»

حضرت زهرا (س) در تولد فرزندان خود چنین کردند. امام رضا (ع) به نقل از پدران خود می‌فرمودند: «حضرت فاطمه (س) برای فرزندان خود امام حسن (ع) و امام حسین (ع) عقیقه کرد و ران گوسفند را به همراه مبلغی برای قابله فرستاد.»

  • عقیقه برای دختر و پسر

مستحب است برای فرزند پسر، گوسفند نر عقیقه شود و برای دختر، گوسفند ماده؛ ولی اگر تهیه آن مشکل باشد، عمل کردن به این شرط لازم نیست زیرا در عقیقه، بنا بر مسامحه است و منظور این است که بندگان خدا از گوشت حیوان استفاده کنند. لذا از امام صادق (ع) نقل شده است که: «عقیقه پسر و دختر یکسان است.»

  • زمان عقیقه

زمان عقیقه کردن، روز هفتم ولادت است و اگر در آن تأخیر بیفتد، استحباب آن ساقط نمی‌شود؛ بلکه اگر پدر و مادر برای فرزند عقیقه نکردند، مستحب است شخص پس از بلوغ، برای خود عقیقه کند. در واقع عقیقه کردن، نوعی بیمه کردن جان فرزند از حوادث و بلایا است.

  • دعا در هنگام ذبح عقیقه

از عمار بن موسی از قول امام صادق (ع) نقل شده است که آن حضرت در هنگام ذبح گوسفند، دعای عقیقه را به همراه تلاوت آیات قرآن کریم چنین بیان می‌فرمودند:

«یا قَومِ اِنّی بَریءٌ مِمّا تُشرِکونَ.» (سوره انعام، آیه 78)

«انّی وَجَّهتُ وَجهی لِلّذی فَطَرَ السَّماواتِ وَ الاَرضَ حَنیفاً وَ ما أَنا مِنَ المُشرِکینَ.» (سوره انعام، آیه 79)

«اِنّی صَلاتی و نُسُکی وَ مَحیای و مَماتی لِلهِ رَبِّ العالَمینَ.» (سوره مبارکه انعام، آیه 162)

«لا شَریکَ لَهُ وَ بِذلِکَ أُمِرتُ وَ أَنا أوَّلُ المُسلِمینَ.» (سوره مبارکه انعام، آیه 163)

«اللَّهُمَّ مِنکَ وَ لَکَ، بِسمِ اللهِ وَ اللهُ أَکبَرُ، اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ تَقَبَّل مِن فُلانِ بنِ فُلانٍ.» (الکافی، ج11: ص 401)

  • دعای بعد از ذبح عقیقه

امام صادق (ع) دعای پس از ذبح عقیقه را چنین بیان فرموده‌اند: «بِسمِ الله وَ بِاللهِ، اللَّهُمَّ عَقیقَهٌ عَن فُلانٍ لحمها بِلَحمِهِ وَ دمها بِدَمِهِ وَ عَظمها بِعَظمِهِ اللّهُمَّ اجعَلهُ وِقاءً لِآلِ مُحَمَّدٍ صلّی الله علیهِ وَ عَلیهِم.» (الکافی، ج 11: ص 399)

عقیقه 5
  • نحوه تقسیم کردن گوشت عقیقه

مستحب است گوشت عقیقه را میان مؤمنان تقسیم کنند و از آن‎ها بخواهند تا برای نوزاد دعا کنند اما بهتر است عقیقه را بپزند و مؤمنان را برای تناول آن دعوت کنند تا از آن بخورند و برای نوزاد دعا کنند. همچنین مستحب است در تقسیم گوشت عقیقه، استخوان‌ها و پا و ران آن را نشکنند؛ بخشی از آن را برای قابله بفرستند و اگر امکان ارسال نبود، مادر فرزند می‌تواند آن را به هر کس که می‌خواهد بدهد.

برای پدر و مادر و خانواده پدر نوزاد مکروه است که از عقیقه نوزادشان بخورند و این کراهت، برای مادر نوزاد بیشتر است.

از امام صادق (ع) است که: «زن از گوشت عقیقه نوزادش نخورد و مانعی ندارد که آن گوشت به همسایگان مستمند داده شود.»

  • عقیقه دوقلوها

عقیقه باید به تعداد نوزادان انجام بشود، اگر چه دو قلو یا بیشتر باشند. روایت است که امام محمد باقر (ع) صاحب دوقلو فرزند شدند. ایشان به زید بن علی دستور دادند که دو شتر برای عقیقه آن دو نوزاد خریداری کند. او به علت گرانی قیمت، فقط یک شتر خریداری کرد. سپس به آن حضرت عرض کرد: «برایم سخت بود که دومی را نیز پیدا کنم و بخرم. اجازه دهید قیمتش را به مستمندان صدقه بدهم.» امام فرمودند: «خیر، من دو شتر برای عقیقه نوزادان می‌خواهم؛ زیرا خداوند عزیز و بزرگ دوست دارد برای هر نوزاد، جداگانه قربانی شود.»

منابع: «دوران بارداری و پرورش نوزاد و شیرخوار» نوشته جمعی از محققین مرکز تحقیقات رایانه‌ای حوزه علمیه اصفهان، انتشارات مرکز تحقیقات رایانه‎ای حوزه علمیه اصفهان، چاپ دوم، 1393 .

منتشر کننده: الو مامان

تاریخ انتشار: 28 خرداد 1396
تعداد بازدید: 20803 بار