36زایمان طبیعی را می‎توان به سه مرحله تقسیم کرد: در مرحله اول زایمان، عضلات رحم منقبض می‌شود تا گردن رحم باز شده و نوزاد بتواند از آن عبور کند.
در نخستین بارداری، این مرحله، بین 10 تا 12 ساعت طول می‌کشد.
در این مرحله زن زائو باید آرامش خود را حفظ کرده و سعی کند خود را با شرایط بدنش هماهنگ کند.
وجود همسر یا یک دوست در کنار مادر، در این مرحله بسیار ارزشمند است؛ به‎ویژه اگر این فرد آگاهی لازم در مورد زایمان را کسب کرده یا در دوره‌های آمادگی پیش از زایمان، شرکت کرده باشد.

مرحله دوم زایمان شامل بازشدن کامل دهانه رحم و افزایش شدت انقباض‌ها برای تولد نوزاد و مرحله سوم، مرحله تولد نوزاد و خروج جفت  از رحم است.
شرایط و توصیه‌های مربوط به این مراحل، در سه بخش، مورد بررسی قرار می‌گیرد:

مرحله اول زایمان
پذیرش در بیمارستان

حتماً باید فردی در کنار مادر باشد تا امور مربوطه برای پذیرش در بیمارستان را انجام دهد. کارهایی که پس از پذیرش در بیمارستان انجام می‌شوند، عبارتند از:

  • معاینه مادر: پس از پوشیدن لباس بیمارستان، پرستار فشار خون، دمای بدن و ضربان قلب را چک می‌کند. همچنین یک معاینه داخلی انجام می‌دهد تا میزان باز شدن گردن رحم را بررسی کند. یک آزمایش ادرار نیز انجام می‌شود تا پروتئین و قند دفع شده را کنترل کند.
  • معاینه جنین: پرستار با لمس شکم، موقعیت جنین را بررسی کرده و به‎وسیله یک گوشی طبی یا یک دستگاه مخصوص، به ضربان قلب او گوش می‌دهد. این کار مشخص می‌کند که طی انقباض‌ها، اکسیژن کافی به جنین می‌رسد یا خیر.
  • معاینات داخلی: پزشک معمولاً به‎طور منظم و در فواصل بین انقباض‌ها، مادر را معاینه می‌کند تا موقعیت جنین و میزان باز شدن گردن رحم را بررسی کند. برای معاینه، چند بالش در پشت مادر قرار داده و از او می‌خواهند تا به پشت دراز بکشد. در صورتی که این وضعیت برای مادر راحت نباشد، می‌تواند به پهلو دراز بکشد.

وضعیت‌های مناسب بدن

32

مادر باید از قبل، وضعیت‌های مختلف بدنی را تمرین کرده باشد تا بداند بدنش در چه وضعیتی راحت‌تر است.
  • وضعیت ایستاده: مادر می‌تواند در طول انقباض‌های اولیه، بایستد و دستش را به یک دیوار، صندلی یا تخت بیمارستان بگیرد. در صورت نیاز، می‌تواند زانو بزند.
  • وضعیت نشسته با تکیه به جلو: در حال که پشتی صندلی رو به مادر است، روی آن بنشیند. یک بالش روی پشتی قرار داده و به آن تکیه دهد. سر را روی بازوها گذاشته و زانوها را از هم فاصله دهد. بالشی نیز روی صندلی و زیر خود بگذارد.
  • زانو زدن و خم شدن به جلو: مادر زانو زده و پاهایش را از هم فاصله داده و روی بالش‌هایی که روی هم چیده است، به سمت جلو تکیه دهد. سعی کند تا جایی که امکان دارد، راست بماند چون باید نوزاد را به سمت پایین سوق دهد. بین انقباض‌ها، به یک سمت تکیه کند و بنشیند.
  • چهار دست و پا: مادر کف دست‌ها و زانوها را روی زمین بگذارد (بهتر است این کار را روی تشک انجام دهد) و لگن خود را به بالا و پایین حرکت داده و پشتش را صاف نگه دارد. بین انقباض‌ها، بدن خود را به سمت جلو بکشد و شل کند و سرش را روی بازوهایش قرار دهد.
45
  • تکیه دادن به همسر: تکیه دادن به همسر، بسیار آرامش‌بخش است. او می‌تواند کمر یا شانه‌ها را به آرامی ماساژ دهد.
  • ماساژ قسمت پایین کمر: این کار باعث تسکین کمردرد شده و آرامش و قوت قلب می‌دهد. همسر باید با کف دستش قسمت انتهایی ستون فقرات خانم باردار را با حرکات چرخشی ماساژ دهد. استفاده از پودر بچه، مانع اصطکاک می‌شود.
17

کمک همسر

  • در مدتی که مادر در حال تحمل درد انقباضات است، همسر باید از او بسیار حمایت و تمجید کند حتی اگر زن در اثر فشار حاصل از درد، عصبی شود.
  • تمرین‌های تنفسی و آرامش‌بخش را که آموخته است، به او یادآوری کند.
  • به او آب بدهد. دستانش را در دست بگیرد، پشتش را ماساژ داده و یا پیشنهاد دهد وضعیتش را تغییر دهد.
  • به عنوان رابط بین همسر و کادر بیمارستان، عمل کند. از تصمیم‌های او مثلاً در مورد استفاده از مسکن، حمایت کند.

کمردرد زایمان

وقتی به جای این‌که سر نوزاد به سمت پایین قرار بگیرد، به سمت شکم باشد، سر به ستون فقرات مادر فشار آورده و موجب کمردرد می‌شود. برای تسکین این درد، مادر باید:

  • بدن خود را در حالت چهار دست و پا قرار دهد تا وزن نوزاد از روی کمر برداشته شود و لگن خود را به بالا و پایین تکان دهد. بین انقباض‌ها، راه برود.
  • از همسرش بخواهد تا کمر را ماساژ دهد یا بین انقباض‌ها، کیسه آب گرمی را در انتهای ستون فقرات او نگه دارد.

نحوه تنفس

مادر باید در آغاز و پایان هر انقباض، عمیق و یکنواخت نفس بکشد، عمل دم را از راه بینی و بازدم را از راه دهان، انجام دهد. وقتی انقباض به اوج خود رسید، نفس‌هایش را سطحی و سریع‌تر کرده و هم عمل دم و هم بازدم را از راه دهان انجام دهد. این کار را برای مدت طولانی انجام ندهد چون ممکن است موجب سرگیجه شود.

27

سایر راهکارهای پیشنهادی

  • در فاصله بین انقباض‌ها راه برود. طی انقباض‌ها بدن را در وضعیت راحتی قرار دهد.
  • تا حد امکان، در وضعیت عمودی قرار بگیرد تا سر نوزاد، کاملاً در لگن قرار بگیرد. با این کار انقباض‌ها شدیدتر می‌شوند.
  • روی نحوه تنفس خود، تمرکز داشته باشد تا آرامش پیدا کند.
  • در فواصل بین انقباض‌ها، تمرین‌های آرامش‌بخش را انجام دهد و انرژی‌اش را برای زمانی که به آن نیاز دارد، ذخیره کند.
  • آنچه دوست دارد را نجوا کند و یا حتی ناله کند تا درد کاهش یابد.
  • برای منحرف کردن ذهن خود از انقباض‌ها، به یک نقطه یا یک شیء ثابت، نگاه کند.
  • هر بار تنها به همان انقباض توجه کند و به انقباض‌های بعدی فکر نکند. به هر انقباض به عنوان موجی نگاه کند که باید برای رسیدن به نوزاد، روی آن سوار شود.
  • مکرر ادرار کند تا مثانه پر، مانع پایین آمدن نوزاد نشود.

برای کسب اطلاعات بیشتز در خصوص مراحل دوم و سوم، به مطالب «مرحله دوم زایمان طبیعی؛ علائم و راهکارها» و «مرحله سوم زایمان طبیعی و تولد نوزاد» مراجعه نمایید.

منابع: «همه مادران سالم می‎مانند اگر ...» نوشته الیزابت فنویک، ترجمه زهرا اسدی، نشر اسماء، چاپ سوم، 1393 .

منتشر کننده: الو مامان

تاریخ انتشار: 22 اسفند 1395
تعداد بازدید: 48346 بار