در ادامه مطلب مربوط به «راهکارهای کنترل بیش‎فعالی (1)»، در این مقاله به بررسی سایر راهکارها پرداخته می‌شود:

  • بیش فعالی 50رژیم‎درمانی

برخی از محققان معتقدند بیش‎فعالی زاییده سبک نادرست تغذیه است. در رژیم غذایی باید اسید سالیسیلیک کنترل و در دوره‌هایی حذف شود. مدت‎زمان حذف این مواد غذایی همیشگی نیست و برای درمان، باید یک دوره حداقل دو ماهه حذف شود. برای کنترل هرچه بهتر بیش‎فعالی، باید به بایدها و نبایدهایی در خصوص تغذیه توجه کرد:

  1. آن‌چه افراد بیش‎فعال نباید مصرف کنند: بادام، سیب، زردآلو، شاهتوت، گیلاس، آلبالو، خیار، خیار شور، موز، انگور، کشمش، سرکه، شلیل، پرتقال، هلو، آلو، آلوبخارا، تمشک، توت‎فرنگی، گوجه‌فرنگی، انواع چای غیر از دم‎نوش‌ها، میوه‌های زردرنگ مانند گلابی، ذرت، مواد غیرطبیعی مانند آب‌میوه‌های صنعتی، شیرینی، شکر و شکلات، غذاهای کنسرو شده، سوسیس و کالباس (حتی خانگی به دلیل ادویه زیاد آن)، مواد غذایی دارای مواد نگهدارنده، مواد غذایی طعم‌دهنده و رنگ‌دهنده خوراکی، نوشیدنی‌های گازدار، بستنی‌های رنگی و یخی، شیر گاو (منظور شیر گاوهای هلندی که خوراکشان مخصوص است)، ادویه‌ها.
  2. آن‌چه باید افراد بیش‎فعال مصرف کنند: صبحانه کامل که ۶۰ درصد کربوهیدرات (غلات) و ۱۰ درصد پروتئین داشته باشد مانند حلیم یا آش‌هایی که در آن‌ها گوشت باشد، مواد غذایی که دارایی املاحی مانند روی، کلسیم، منیزیم، آهن و مس باشد تا کمبودهای بدن تأمین شود، انواع جوانه‌ها (گندم، جو، ماش )، جگر، ماهی، میگو، گوشت بوقلمون، گوشت، لوبیا، سویا، نخود، جعفری، اسفناج، مغز پسته، مغز گردو، کنجد، هویج، تخم‎مرغ، اسیدهای چرب مفیدی که حاوی امگا ۳ باشد مانند سویا، ماهی، روغن گل آفتابگردان، گردو، فندق، کنجد، روغن ماهی، کلیه سبزی‌ها و میوه‌ها غیر از آنچه در نبایدها ذکر شد.
بیش فعالی 55
  • اجرای فن‌هایی خاص برای ایجاد سکون و تمرکز

گاهی اوقات باید حرکاتی را در غالب بازی مانند چالش مانکن بچه‌ها انجام داد تا بتوان کودک را در حد چند ثانیه، در حالتی ثابت نگاه داشت. این کار باعث می‌شود که در غالب بازی، کودک دقایقی بی‌تحرک قرار گیرد و تمرکزش بیشتر شود و در نهایت، به آرامش برسد. نکته قابل توجه در اینجاست که اگر این کار در قالب بازی انجام نشود، به دلیل تکان‌های زیاد، کودک نمی‌تواند تمرکز لازم را داشته باشد اما در قالب بازی، این اتفاق خواهد افتاد.

  • اکتشاف در آموزش و تمرکز

حدس‎زدن بهترین کار برای یادگیری است. به‎طور مثال چشمان کودک بسته و در دستش شیئی کوچک قرار داده شود. از او خواسته شود تا با کمک حس لامسه خود، حدس بزند شیء موجود در دستش چیست. این کار باعث تقویت حافظه و قدرت تمرکز خواهد شد.

  • شرکت در فعالیت‌های گروهی

باید این بچه‌ها در گروه قرار داده شوند تا لذت کار گروهی را تجربه کنند ولی نکته قابل توجه این‎جاست که نباید در گروه‌های بزرگ عضویت پیدا کنند بلکه باید در گروه‌های کوچک دونفره یا سه‎نفره قرار بگیرند. به‎عنوان مثال، بازی گروهی فوتبال به دلیل تعداد زیاد افراد برای فرد بیش‎فعال مفید نیست ولی در همین بازی فوتبال، اگر تعداد یک تیم ۳ یا ۶ نفر باشد، این افراد بهترین نقش را می‌توانند داشته باشند.

  • بهبود شرایط محیطی

برای درس‎خواندن و فعالیت‌های این کودکان، به مکان‌های آرام و بی سرو صدا نیاز است. این بچه‌ها را نمی‌شود در مکان‌های شلوغ، به انجام فعالیت‌های مختلف مانند نقاشی کشیدن، تکلیف انجام دادن و ... مشغول کرد چون حواس‎شان زود پرت می‌شود. حتی توصیه می‌گردد اتاقی برای انجام این‎گونه فعالیت‌ها در نظر گرفته شود که کم‎ترین اسباب و وسایل در آن باشد. از نظر روان‌شناسان بهتر است میز تحریر این کودکان رو به دیوار و چسبیده به دیوار باشد که هیچ‎کس یا شیئی حواس این کودکان را پرت نکند. توصیه‌ای که به مربیان و معلمین برای این نکته می‌شود، این است که این افراد را باید در ردیف‌های اول میزهای کلاس مستقر کرد.

  • بیش فعالی 53 نوازش و محبت‎کردن

یکی از نیازهایی که والدین باید به دقت داشته باشند، نوازش و محبت‎کردن به کودکان است که در افراد بیش‎فعال، این نیاز تشدید می‌شود اما این کودکان از دو ناحیه در این بخش آسیب خواهند دید:

  1. در هنگام نوازش کردن و محبت دیدن، این کودکان بعضاً تکانه‌ای هستند. به‎طور مثال، مادر کودک خود را در آغوش می‌گیرد و در حال محبت‌کردن است ولی به دلیل اختلالی که در کودک وجود دارد، موهای مادرش را می‌کشد و یا مادر خود را پنجه می‌کشد. این رفتار باعث می‌شود مادر در همان لحظه او را زمین بگذارد و حتی او را تنبیه کند. این رفتار خود به خود موجب می‌شود که مادر کودکش را در آغوش نگیرد.
  2. همیشه محبت‎کردن در زمان آرامش و سکون رفتاری شکل خواهد گرفت. زمانی که این بچه‌ها در حال تکاپو هستند و یا خرابکاری‌هایی را انجام می‌دهند یا به تعبیری دیگر اطرافیان خود را کلافه کرده‌اند، والدین رغبتی به نوازش و محبت‎کردن ندارند. محبت یک نیاز است و این نیاز در همه افراد مشترک است. وقتی که عدم توجه در نیازها شکل می‌گیرد، نتیجه آن بروز ناهنجاری‌ها می‌شود. بیش‎فعالی یک اختلال است. اختلال ارادی نیست و کاملاً غیرارادی است ولی در ناهنجاری اراده، نقش خواهد داشت مانند انتقام‌جویی. با این اوصاف، اگر خود را در مقابل کودکان بیش‎فعال قرار دهیم (امر و نهی‎کردن‌های بیش از حد از طرف اطرافیان، عدم محبت و ...) ناهنجاری در کنار اختلال قرار می‌گیرد. در نتیجه کودکی که تاکنون یک‎سری کارهایش از روی اختلال بود، بعد از آن، یک‎سری کارها را هم از روی ناهنجاری انجام می‌دهد.
  • تشکر کردن از کودک به اندازه تلاش او

گاهی اوقات فردی  40 درصد کارهای خوب و 60 درصد کارهای ناشایست انجام می‌دهد. اگر از این فرد تشکر شود، درگذر زمان، این درصدها جابه‎جا می‌شود یعنی میزان کارهای خوب بالا می‌رود و کارهای بد پایین می‌آید.
بیش فعالی 52وظیفه والدین در مقابل این کودکان این است که از کارهای زیبا و خوب‎شان تشکر کنند. این تشکر باعث می‌شود به مرور زمان، کارهای زشت را کمتر انجام دهند و بیشتر به کارهای خوب گرایش پیدا کنند؛ ولی عادت بد والدین این است که آن‌قدر امر و نهی بر کارهای ناشایست کودک دارند که اصلاً کارهای زیبای او دیده نمی‌شود. این کار باعث می‌شود کارهای خوب این کودک فاسد شود. گاهی اوقات باید ذره‌بین در دست گرفت تا بتوان کارهای خوب این بچه‌ها را دید.

  • اجتناب از 6 «ت»

در برخورد با این کودکان از 6 «ت» باید پرهیز شود:

  1. تنبیه بدنی
  2. تنبیه کلامی
  3. تهدید
  4. تمسخر
  5. تصحیح (امر و نهی‎کردن)
  6. تشبیه (مقایسه کردن)

این «ت»ها به هیچ عنوان برای کودکان بیش‎فعال جواب نخواهد داد بلکه کار کنترل را سخت‌تر و گاهی اوقات بی‌اثر می‌کند.

منابع: استاد علیرضا تراشیون، کانال تخصصی تربیتی «گلخونه» زیر نظر مرکز احیاء اندیشه و سیره علوی .

منتشر کننده: الو مامان

تاریخ انتشار: 28 مرداد 1396
تعداد بازدید: 20982 بار