رژیم 4جدیدترین پژوهش‌ها نشان می‎دهد که تغذیه نقش بسیار مهمی در رشد یا کنترل بیش‎فعالی دارد. در این مطلب، به برخی از غذاهای مفید و مضر برای کودکان بیش‎فعال اشاره می‎گردد.

غذاهای مفید

  • اسیدهای چرب امگا 3، امگا 6 و آراشیدونیک اسید

برخی از اسیدهای چرب که در بدن ساخته نمی‌شوند، ولی در حفظ سلامت انسان نقش حیاتی بر عهده دارند، اسیدهای چرب ضروری نامیده می‌شوند. اسیدهای چرب ضروری عبارتند از: اسیدهای چرب امگا 3، امگا 6 و آراشیدونیک اسید.
مغز انسان حدود 6 درصد چربی دارد که اسیدهای چرب امگا 3 سهم بیشتری را به خود اختصاص داده است.
یکی از نقش‌های مهم اسیدهای چرب ضروری، ارتباط و انتقال بین سلول‌های مغز است. اسید چرب امگا 3 که برای رشد و عملکرد مغز ضروری است، ممکن است رفتار، حافظه و کمبودهای رفتاری و شخصیتی را بهبود بخشد.
بر اساس مطالعات انجام‎شده، کودکان مبتلا به بیش‎فعالی، دارای سطح پایین‌تری از اسیدهای چرب ضروری هستند که در نتیجه، مشکلاتی در یادگیری، رفتار، خواب و عملکرد ایمنی آن‎ها ایجاد می‌کند؛ به طوری‎که در پسران 6 تا 12 سال که دارای سطح پایین اسیدهای چرب امگا 3 بودند، مشکلات کم‌خوابی بیشتری دیده شده است. بر همین اساس، بیش‎فعالی با افزایش مصرف اسیدهای چرب ضروری، بهبود می‌یابد.

کنجد، تخم کدوتنبل و تخم گل آفتابگردان منابع خوب اسیدهای چرب امگا 6 هستند. ماهی تن، قزل‌آلا، ساردین، ماهی کولی و نیز تخم کتان، تأمین‎کننده اسیدهای چرب امگا 3 هستند.
مصرف دو عدد ماهی در هفته برای  کودکان بیش‎فعال توصیه می‌شود.
رژیم 9

  • کلسیم

کمبود کلسیم ممکن است باعث ایجاد بیش‎فعالی شود. بنابراین می‌توان با تنظیم یک برنامه غذایی مناسب حاوی کلسیم نظیر شیر، پنیر، ماست، نان، بستنی، سبزی‌های برگ سبز مانند کلم، برگ‌های سبز شلغم یا مکمل‌های کلسیم، این کمبود را برطرف کرد.

  • منیزیم

نتایج برخی از بررسی‌ها نشان داده‌ است که کمبود منیزیم در کودکان بیش‎فعال وجود دارد به طوری‎که با دریافت منیزیم، بیش‎فعالی در آن‎ها به میزان قابل توجهی کاهش یافته است.
منابع غذایی حاوی منیزیم عبارتند از: مغزها، حبوبات، غلات آسیاب‎نشده، سبزی‌های برگ تیره، شیر.

رژیم 1

  •  روی

یافته‌های مختلف ارتباط بین کمبود روی و بیش‎فعالی را نشان داده است، به طوری‎که سطح سرمی روی در کودکان مبتلا به بیش‎فعالی به‎طور قابل توجهی پایین‌تر از کودکان طبیعی بوده است.
کمبود روی در کودکان مشکلاتی از قبیل خشونت، کج‌خلقی، گریه‌های زیاد، بیزاری و نفرت و ناتوانی در تمرکز را ایجاد می‌کند.
گوشت ماکیان، شیر و محصولات لبنی، 80 درصد کل میزان روی مواد غذایی را تشکیل می‌دهند.
جگر، پنیر، غلات کامل، لوبیاهای خشک، مغزها و محصولات سویا نیز منابع نسبتاً خوب روی هستند.

  • ویتامین‌های گروه B

کمبود ویتامین‌های گروه B در کودکان بیش‎فعال شایع است. نتایج یک مطالعه روی 27 کودک مبتلا به بیش‎فعالی نشان داده است که مصرف روزانه 200 تا 300 گرم فسفاتید یل سرین به مدت 2 ماه منجر به بهبودی قابل توجهی (92 درصد) در ظرفیت یادگیری و رفتاری آن‎ها شده است.

توصیه‌های تغذیه‌ای برای کودکان مبتلا به بیش‌فعالی

  1. استفاده بیشتر از پروتئین‌ها مثل مرغ، تخم‌مرغ، گوشت قرمز

  2. درمان کمبودهای تغذیه‌ای و استفاده از مکمل‌های غذایی

  3. استفاده از میوه و سبزی تازه

  4. افزایش مصرف آب

  5. برخی از غذاهای آرام‌بخش که توصیه می‌شود در رژیم غذایی فرزندان قرار گیرد، عبارتند از:

  • سبزی‌های ترد مانند کرفس، هویج، فلفل دلمه‌ای، کلم بروکلی و گل‌کلم به همراه سس کم‌چرب، ماست و سالاد

  • ماست کم‌چرب یا پنیر کم‌چرب مخلوط شده با میوه یا آب‌میوه غلیظ

  • تخمه یا میوه مغزدار مانند بادام، بادام‌زمینی، بادام‌هندی، گردو، تخمه آفتابگردان، تخمه کدو و سویا

  • میوه‌های تازه و خشک

  • نان‌های سبوس‌دار با پنیر کم‌چرب، کره بادام‌زمینی، کره بادام

  • غلات سالم با حداقل 3 گرم فیبر، شیر کم‌چرب، بستنی تهیه شده از میوه تازه. همچنین شیرینی‌های خانگی که سالم‌تر است جایگزین شیرینی‌های ناسالم شود.

  • قبل یا نزدیک به ساعت خواب کودکان از شیر کم‌چرب، فرآورده‌های سویا، کره بادام‌زمینی و پنیر استفاده شود تا خواب آرامی داشته باشند.

غذاهای مضر

غذاهایی که کودکان بیش‎فعال باید از خوردن آن‌ها اجتناب کنند، عبارتند از:

  • رژیم 12غذاهای شیرین
  1. قند و مواد غذایی حاوی قند:

    موادی مانند بیسکویت، کیک، شیرینی، شکلات و نوشابه‌های شیرین می‌توانند موجب افزایش سریع قند خون و بروز بیش‎فعالی در بعضی از کودکان شوند.

  2. شکر:

    مصرف شکر ممکن است سطح آدرنالین را در کودکان به میزان 10 برابر افزایش دهد. بنابراین ارتباط مستقیم بین رفتارهای خشونت‌آمیز با دریافت شکر بالا وجود دارد.

  • مواد غذایی حاوی سالیسیلات

بادام، سیب، زردآلو، کشمش، هلو، آلو، آلوبخارا، پرتقال، توت، گوجه‌فرنگی و خیار حاوی سالیسیلات طبیعی هستند که ماده‌ای شبیه به آسپیرین است و لازم است از رژیم‌های غذایی کودکان بیش‎فعال تا حد ممکن کاسته و گاهی اوقات حذف شود. این ماده به ویژه در بادام، سیب و زردآلو زیاد است.

  • برخی افزودنی‌ها

  1. تارترازین:

    رنگ غذایی نارنجی‌رنگی است که به صورت رنگ غذایی افزودنی مصرف می‌شود. تارترازین ممکن است در بیش‎فعالی مؤثر باشد و بیش از همه در موادی مانند غذاهای آماده بسته‌بندی شده، آدامس، شکلات، افشره لیمو، سس‌ها و افزودنی‌هایی که بیشتر جهت تزئین روی دسرها مصرف می‌شوند، وجود دارد.

  2. نوشابه‌های گازدار:

    نوشابه به دلیل دارا بودن مقادیر زیادی فسفر، قهوه، چای، کولا و سایر نوشیدنی‌ها به علت داشتن کافئین، ممکن است علائم بیماری را تشدید کنند.

  3. میوه‌های کنسرو شده:

    کنسرو نخودفرنگی، بادام ساییده شده، نوشیدنی‌های کربنات‌دار و کیک‌هایی که به صورت بسته‌بندی شده به فروش می‌رسند، حاوی تارترازین هستند.

  • اسید بنزوئیک

اسید بنزوئیک نیز ماده‌ای افزودنی است که ممکن است در ایجاد بیش‎فعالی مؤثر باشد. از این ماده به منظور محافظت و سالم نگهداشتن مواد غذایی آماده استفاده می‌شود و در بسیاری از غذاهای آماده مانند مرباها، سس‌ها، دسرها، شربت‌های طعم‌دهنده غذا، پوره میوه‌ها، آب‎میوه‌ها و ماهی‌های کنسروی خوابانده شده در سرکه، نمک و ترشی‌ها یافت می‌شود.

  • نیترات و نیتریت

سوسیس و کالباس حاوی این مواد است و اختلالات موجود در کودکان بیش‎فعال را تشدید می‌کند. برای نگهداری طولانی‎مدت سوسیس و کالباس از نیتریت و نیترات استفاده می‌شود تا زود فاسد نشوند و این مواد در داخل معده، تبدیل به مواد سرطان‌زا شده و ترکیب تیرامین را تشکیل می‌دهد.

  • آلرژی‌های غذایی

آلرژی به یکی از مواد غذایی مانند شکر، شکلات، تخم‌مرغ، گندم، رنگ‌ها، طعم‌دهنده‌ها، افزودنی‌ها و ذرت می‌تواند باعث بروز نشانه‌هایی از بیش‎فعالی شود.
در حال حاضر حذف این مواد از برنامه غذایی کودکان آسان نیست چون به‎راحتی در دسترس کودکان قرار دارد. می‌توان این مواد غذایی را تا 2 هفته حذف کرد، بعد از 2 هفته، هر 2 روز در میان، هریک را به غذای کودک اضافه نمود. با حذف‎کردن این مواد از برنامه غذایی و بازگرداندن آن، بعد از مدتی می‌توان تشخیص داد که کودک به کدام‎یک حساسیت دارد و آیا کودک نشانه‌هایی از بیش‎فعالی دارد یا خیر؟

رژیم 8

توصیه‌های کلی برای کودکان بیش‌فعال

  1. رژیم کم‎شکر، پرهیز از مصرف قندهای ساده و شیرینی‌ها

  2. حذف یا کاهش آلرژی‌های غذایی مثل بادام‌زمینی، تخم‌مرغ، پنیر، شکر، گندم، سویا، گیلاس، آلبالو، توت‌فرنگی، کشمش، هلو، آلو، پرتقال، سیب، توت، گوجه‌فرنگی، خیار، آدامس، شکلات، بیسکویت، نوشابه‌ها، سس، آبلیمو، کنسروها، مربا، ترشی، کمپوت‌ها، قهوه و چای.

  3. حذف یا کاهش افزودنی‌های خوراکی و رنگ‌های مصنوعی مثل ادویه‌های معطر، آب‌نبات‌ها، کیک‌ها، دسرها و نوشابه

  4. حذف غذاهای سرخ‌شده

  5. حذف کاکائو، شکلات‌های حاوی قهوه و نسکافه، نوشابه‌های رنگی، چیپس و پفک

  6. برخی منابع توصیه کرده‌اند که مصرف غذاهای تند را نیز به دلیل محرک بودن باید محدود کرد.

  7. در نهایت فرآورده‌های غلات که با صبحانه مصرف می‌شوند، نان جو، برنج و سیب‌زمینی از آن دسته غذاهای نشاسته‌ای هستند که اثرات سوئی ندارند و می‌توانند مصرف شوند.

منابع: کانال تخصصی تربیتی «گلخونه» زیر نظر مرکز احیاء اندیشه و سیره علوی برگرفته از مجله «سلامت کودک» .

منتشر کننده: الو مامان

تاریخ انتشار: 28 مرداد 1396
تعداد بازدید: 8584 بار