به وزن‌کردن مرتب و دوره‎ای کودک، رسم منحنی رشد او و انجام اقدامات لازم برای بهبود رشد کودک «پایش رشد» گفته می‎شود.
پایش رشد بهترین راه بکسب اطمینان از تغذیه کافی، رشد مطلوب و سلامتی کودک است. اگر کودکی خوب رشد نکند، با پایش رشد می‎توان زود فهمید و چاره‎جویی کرد و از ایجاد آسیب‎های جبران‎ناپذیر پیشگیری نمود.

زمان پایش رشد کودک

پایش رشد کودک بهتر است بلافاصله بعد از تولد شروع شود. وزن هنگام تولد در تشخیص و پیش‎بینی وضعیت آینده، اهمیت بسیاری دارد. هنگام تولد در بیمارستان، کارتی به نام کارت مراقبت کودک به والدین داده می‎شود. اگر کارت در بیمارستان داده نشود، می‎توان آن‎را از مراکز بهداشتی درمانی گرفت.
در یک طرف این کارت، منحنی‎های استاندارد رشد و در طرف دیگر، جداول واکسیناسیون درج شده است.

بهتر است در سال اول زندگی، کودک را در 5، 15 و 30 روزگی و ماه‎های 2، 4، 6، 9 و 12 برای وزن‎کردن و پایش رشد به مراکز بهداشتی درمانی برد.
در سال دوم هر 3 ماه یک‎بار و از سال سوم، هر سال یک‎بار برای پایش رشد مراجعه کرد.

منحنی رشد کودک چگونه رسم می‎شود؟

منحنی رشد از دو محور افقی و عمودی تشکیل شده است که محور افقی نشان‎دهنده سن کودک بر حسب ماه و محور عمودی بیانگر وزن کودک و بر حسب کیلوگرم است.

شروع رسم منحنی رشد کودک با وزن هنگام تولد است و بعد از آن در هر مراجعه، ابتدا سن کودک به‎دقت تعیین می‎گردد و پس از اندازه‎گیری وزن، نقطه وزن را روی محور عمودی پیدا می‎کنیم و در محل تلاقی وزن و سن کودک نقطه‎ای ثبت می‎گردد. با وصل کردن این نقطه به نقطه‎ای که در مراجعه اولی کودک ثبت شده بود، منحنی رشد کودک ترسیم می‎گردد.

null

تعدادی خطوط منحنی روی کارت رشد وجود دارد که به آن‎ها منحنی‎های مرجع یا صدک می‎گویند. از این منحنی‎ها برای مقایسه روند رشد کودک استفاده می‎شود.


رشد طبیعی

اگر وزن کودک نسبت به دفعه قبل بیشتر شده باشد، منحنی او رو به بالا و موازی منحنی‎های مرجع خواهد بود. یعنی رشد کودک مطلوب است. 
فاصله بین دو منحنی صدک 3 و صدک 95 را «جاده سلامتی» می‎نامند. جاده سلامتی منطقه طبیعی رشد را نشان می‎دهد. این منطقه جایی است که 95 درصد کودکان سالم در آن جای می‎گیرند.


چرا کودکان دچار اختلال رشد می‎شوند؟

null

کودکان به دلایل متفاوت ممکن است خوب وزن نگیرند و دچار اختلال رشد شوند. بیماری‎هایی مانند سرماخوردگی، اسهال و عفونت‎ها موجب کاهش اشتها و کمبود وزن می‎شوند. علاوه بر این، مراقبت ناکافی از کودک، بی‎توجهی به مسائل عاطفی و روانی او نیز ممکن است باعث اختلال رشد کودک شود.

در این وضعیت باید هرچه سریع‎تر علت را پیدا کرد تا بتوان مشکل کودک را حل کرد. در این شرایط، کودک نیاز به مراقبت و توجه بیشتری دارد و روند رشدش باید زود به زود پیگیری شود.

کندی رشد

اگر وزن کودک نسبت به مراجعه قبلی او بیشتر شود، اما میزان وزن او کافی نباشد، در این حالت منحنی رشد کودک رو به بالاست ولی شیب آن ملایم‎تر از منحنی‎های مرجع می‎شود که به آن کندی رشد می‎گویند. در صورت ادامه این وضعیت، اختلال رشد کودک تشدید می‌‎شود. در این حالت نیز باید علت را پیدا و مشکل کودک را حل کرد.

null

null
توقف رشد

اگر وزن کودک برای مدتی افزایش پیدا نکند، منحنی رشد او افقی یا صاف خواهد شد که به آن توقف رشد گفته می‎شود که ممکن است به دلیل بیماری و یا تغذیه ناکافی کودک ایجاد شود.


افت رشد

اگر وزن کودک کاهش یابد، منحنی رشد او رو به پایین خواهد شد که به آن افت رشد می‎گویند. ممکن است کودک بیمار یا به‌‎شدت کم‎غذا شده باشد. در این حالت باید در اسرع وقت با پزشک مشورت کرد.
null


رشد اضافی

برخی از کودکان ممکن است بیش از اندازه وزن بگیرند، به‎طوریکه منحنی رشدشان به سرعت بالارونده شود. در این حالت کودک به سمت چاقی پیش رفته و نیاز به بررسی و پیگیری دارد.


منابع: «راهنمای تغذیه کودکان؛ آنچه والدین لازم است در مورد تغذیه کودک خود بدانند»، گردآوری مهران کریمی، تهران، انتشارات آثار سبحان، 1386 . «کتاب جامع بهداشت عمومی» نوشته حسن افتخار اردبیلی، تهران، جلد سوم، چاپ سوم، 1392 .

منتشر کننده: الو مامان

تاریخ انتشار: 30 مرداد 1396
تعداد بازدید: 4416 بار