تولد نوزاد و اضافه شدن عضو جدید به اعضای خانواده، می‌تواند روند زندگی را از وضعیت عادی برای مدتی تغییر دهد. پس از گذراندن دوره استراحت بعد از زایمان، بعضی از مادران دچار احساساتی رقیق و به همراه آن، دچار بحرانی می‌شوند که شدت آن از دلتنگی و احساس تنهایی تا افسردگی متغیر است. بیشتر مادران در هفته اول تا دوم پس از زایمان، به این احساس دلتنگی دچار می‌گردند. مهم‌ترین پیامدهای این دوره عبارتند از:
افسردگی پس از زایمان

  • خستگی
  • هجوم افکار 
  •  مشکل تمرکز فکر
  • گریه
  • اضطراب
  • ترس
  • بی‌اشتهایی یا کم‌اشتهایی
  • استرس
  • بی‌خوابی
  • نگرانی نسبت به وضع فیزیکی اندام
  • بی‌توجهی به سر و وضع خود
  • احساس شکست و وحشت
  • بزرگ کردن مشکلات و از کاه، کوه ساختن
  • احساسات منفی نسبت به شوهر
  • ترس از جنون

علاوه بر این احساسات، بعضی مادران نسبت به قدرت مادری و توفیق خود در پرورش نوزاد دچار تردید می‌شوند. این عوارض گاهی به یأس و ناامیدی و گاهی به احساسات منفی نسبت به نوزاد تبدیل می‌شوند و به این دلیل، مادر، خود را سرزنش نموده و احساس گناه می‌کند.
مشاهده این عوارض را نباید امری غیرمنتظره دانست. بیشتر مادران پس از زایمان به این مشکل دچار می‌شوند و خود را در برابر تغییرات سریع و زیادی می‌یابند که سازش و خو گرفتن با آنها دشوار است. افسردگی، نشانه عدم توانایی بدن در مقابله با این مشکلات و تغییرات است.

بسیاری از مادران سعی می‌کنند برنامه‌های قبل از زایمان را به سرعت از سر بگیرند و به وضع عادی سابق برگردند. برخی دیگر نیز، علی‎رغم وظیفه سنگین مادری، دوست دارند به بهترین شکل، وظایف خود را در برابر دیگران انجام دهند و این امری دشوار است. مادر باید به تغییرات فیزیکی و توانایی‌های خود توجه کند و بیش از حد توان، از خود انتظار نداشته باشد. احساس افسردگی و تنهایی، مرتبط با تغییرات شیمیایی بدن، به‎ویژه تغییرات هورمونی نیز می‌باشد. تغییرات بیوشیمیایی، باعث تغییرات احساسی و رفتاری می‌شود. یکی دیگر از عوامل خستگی و افسردگی مادر، بی‌خوابی و بیداری‌های شبانه برای رسیدگی به نوزاد است.

مشکلات هویتی و شخصیتی نیز بر خستگی و افسردگی بعد از زایمان، تأثیر دارد. این تأثیر، به‎ویژه در مادرانی که فعالیت‌های اجتماعی و شغل مهمی در جامعه دارند و از شهرت و اعتبار خوبی برخوردار هستند، بارزتر است. این مادران پس از زایمان تا مدتی هویت اصلی خود را به عنوان یک مدیر مدرسه یا استاد دانشگاه از دست می‌دهند و هویتی غیرمستقل و تازه، مثلاً مادر مریم یا همسر احمد پیدا می‌کنند که رضایت و شهرت خود را در آن نمی‌بینند. این تغییرات در دوره زندگی مشترک خانوادگی، بی‌سابقه است و مانند سایر وقایع، یعنی تغییر برنامه زندگی، برهم‌خوردن خواب و استراحت شبانه و وضعیت مالی و اقتصادی بعد از زایمان، به سرعت اتفاق می‌افتد. مقابله با این مشکلات و حل کردن آن‌ها، به آرامش والدین کمک می‌کند.

برای جلوگیری از افسردگی یا کاهش آن، رعایت نکات زیر مفید است: 
افسردگی پس از زایمان

  1. در فعالیت‌های مراکز و سازمان‌هایی که با مادران سروکار دارند، شرکت نمایید. 
  2. بعد از زایمان، نوزاد را در کنار خود بپذیرید و اتاق او را از اتاق خود جدا نکنید.
  3.  از مرخصی زایمان به خوبی استفاده کنید. برای برگشتن به کار و فعالیت‌های اجتماعی، عجله نکنید.
  4.  در هر هفته چند ساعت را به امور شخصی خود اختصاص دهید و به فعالیت‌ها و سرگرمی‌هایی چون کلاس ورزش، قدم زدن در پارک و  دیگر فعالیت‎های مورد علاقه خود بپردازید و بدانید که استحقاق آن را دارید.
  5. فقط هنگامی مهمان دعوت کنید که وقت آزاد دارید و برای پذیرایی آماده هستید. در این دوره خود را نسبت به کسانی غیر از نوزاد، خود و همسرتان متعهد و موظف ندانید. 
  6. ورزش را فراموش نکنید. دست کم روزی نیم ساعت به ورزش مداوم بپردازید، حتی اگر این ورزش، پیاده‌روی در پارک با بچه‌ای در آغوش باشد.
  7. انجام بعضی از امور خانه مانند مرتب کردن منزل و شستن ظرف‌ها را به همسرتان بسپارید. یک خانه نامرتب و اتاق به‎هم‌ریخته، شما را ناراحت می‌کند. این حساسیت در مادران جوان، به‎ویژه بعد از زایمان، تشدید می‌شود و دیدن یک ظرف یا لباس کثیف ممکن است آنها را به طور غیرمنطقی ناراحت کند. در این دوره اگر دوستان و نزدیکان، داوطلب کمک به شما هستند، به گرمی کمک آنها را بپذیرید.
  8. از مواد غذایی مقوی استفاده کنید، حتی اگر اشتهای لازم را ندارید.
  9. به سر و وضع خود برسید تا از دیدن خود احساس بهتری داشته باشید. 
  10.  به نوزاد خود در دفعات متعدد شیر بدهید و از آرامشی که هورمون‌ها هنگام تغذیه نوزاد به شما می‌دهند، استفاده نمایید.
  11. برنامه خواب خود را با خواب نوزاد هماهنگ کنید. سعی نکنید وقتی نوزاد خوابیده است، فرصت را غنیمت شمرده به کارهای دیگر مشغول شوید. در این دوره هیچ کاری مهم‌تر از رسیدگی به نوزاد و مراقبت از خودتان وجود ندارد.
منابع: «آمادگی برای زایمان و مراقبت از نوزاد» نوشته ویلیام سیرز، ترجمه جواد میدانی، انتشارات صابرین، 1385 .

منتشر کننده: الو مامان

تاریخ انتشار: 23 شهریور 1395
تعداد بازدید: 5825 بار