null

یادگیری حرکتی، مبدأ یادگیری‎های بعدی است و فرآیندهای عالی‎تر مغز پس از رشد مناسب سیستم حرکتی و ادراکی و پیوند میان آن دو، به‎وجود می‎آیند.
سنجش مهارت‎های حرکتی نوزاد به علت نقش مهمی که در زندگی آینده او دارد، حائز اهمیت است. بررسی دقیق وضعیت حرکتی نوزادان و در صورت لزوم، ارائه مداخلات زودهنگام برای نوزادان در معرض خطر، می‎تواند از احتمال ابتلای این نوزادان به اختلالات رشدی بکاهد.
مادران می‎توانند با بررسی مراحل تکامل حرکتی نوزاد خود، در این مسیر مؤثر باشند.

اصول رشد و تکامل کودک

درباره رشد و تکامل کودکان، نکات مهمی وجود دارد که باید به آن‎ها توجه کرد:

  • رشد کودک به‎صورت مراحل مختلف و پی‎درپی صورت می‎گیرد. به همین دلیل نمی‎توان تا زمانی که مرحله قبلی، صورت نگرفته است، انتظار داشت که کودک به مرحله بعدی برسد.
  • مراحل رشد همه کودکان در کشورها و فرهنگ‎های مختلف جهان، یکسان و ثابت است. یعنی همه کودکان قبل از آن‎که راه بروند، سینه‎خیز و چهار دست‏‎وپا راه می‎روند، سپس به‎تدریج روی پا می‎ایستند و بعد راه رفتن را تمرین می‎کنند.
  • رشد انسان تابع رشد دستگاه‎های عصبی (مغز و نخاع) و عضلانی، تمرین مهارت‎های حرکتی، داشتن فعالیت بدنی و برخورداری از محیط گرم و عاطفی است. با توجه به این مطلب، آموزش هر موضوعی در مرحله نخست، به سن و توانایی‎های دستگاه عصبی و عضلانی کودک بستگی دارد. چنانچه رشد مغز و عضلات کودک به حد لازمِ خود نرسیده باشد، آموزش و محرک‎های بیرونی و محیطی، اثر چندانی نخواهد داشت. به همین دلیل، نمی‎توان به کودک، یک مسئله‎ معمولی حرف‎زدن را آموزش داد چون هنوز مغز و ماهیچه‎های زبان و حلق کودک، به اندازه کافی رشد نکرده‎اند که کودک قادر به تکلم باشد.
  • انسان‎ها با هم متفاوتند و ممکن است سن نشستن، راه رفتن، حرف‎زدن و ... هر یک، کمی دیرتر یا زودتر از بقیه صورت گیرد.
  • تأخیر زیاد در مراحل رشد، نشان‎دهنده وجود مشکل جدی است و باید به آن توجه کرد. به‎عبارت دیگر، کودکی که در دو ونیم‎سالگی شروع به راه رفتن، و در سن پنج‎سالگی شروع به حرف‎زدن کرده است، حتماً دچار مشکلی جدی است. به همین دلیل چنانچه با چنین مواردی مواجه شدید، حتماً با پزشک متخصص کودکان مشورت کنید.

مراحل تکامل حرکتی به شرح زیر است:

تکامل حرکتی

تکامل حرکتی عمده

  • کنترل سر

در سه‎ماهگی، کودک قادر به نگهداری سر روی بدن است. در چهارماهگی، کودک می‎تواند 90 درجه سرش را بلند کند.

  • چرخیدن

شیرخوار ممکن است به‎طور تصادفی بچرخد و این به دلیل گردی پشت او است. در پنج‎ماهگی کودک قادر است از حالت پشت، به شکم برگردد.

  • نشستن

شیرخوار در 6 تا 7 ماهگی با حمایت و در 8 ماهگی بدون حمایت اطرافیان، قادر به نشستن خواهد بود.

  • خزیدن

خزیدن در 9 ماهگی انجام می‎شود.

  • چهار دست‎وپا رفتن

این عمل در اواخر 9 ماهگی صورت می‎گیرد.

  • راه‎رفتن

کودک در حدود 10 ماهگی، شروع به ایستادن و در یک سالگی، با کمک و نگه‎داشتن یک دست به دیوار، راه می‎رود.

تکامل حرکتی ظریف

  • گرفتن اشیاء با دست (رفلکسی)

این عمل در 3-2 ماهگی انجام می‎شود.

  • گرفتن اشیاء با دست (ارادی)

این کار در 5 ماهگی انجام می‎شود. در 6 ماهگی، کودک قادر به گرفتن شیشه شیر با پای خود و بردن آن به دهان است.

  • گذاردن 2 مکعب یا 2 تکه خانه‎سازی روی هم

زمان انجام چنین عملی، در یک سالگی است.

منابع: «مراقبت از مادر و کودک در خانه؛ بر اساس استاندارد مهارت‎های سالم زیستن» نوشته علی‎اصغر عطاء‎اللهی و دیگران، نشر عابد، 1385 . «پیش‎بینی عملکرد حرکتی نوزادان دارای وزن پایین حین تولد، از طریق ارزیابی عملکرد رفتاری» نوشته فرانک علی‎آبادی و دیگران، مجله توانبخشی نوین، دوره 5، شماره 3، 1390 . «ریحانه مادر؛ فرزندخواهی شایسته» نوشته فاطمه زین‎العابدین‎پور، انتشارات ایده برتر، 1393 .

منتشر کننده: الو مامان

تاریخ انتشار: 28 دی 1395
تعداد بازدید: 5649 بار